Maandelijkse archieven: februari 2025

Mariëtte Patijn (GL-PvdA) is van mening dat het verstandig is om vast te houden aan de plannen voor de wet VBAR. Dat zegt de politica van GL-PvdA in de nieuwste aflevering van ZiPtalk naar aanleiding van een recente uitspraak van de Hoge Raad.

In deze uitspraak stelde de Hoge Raad dat het criterium ‘extern ondernemerschap’ uit het Deliveroo-arrest even zwaar telt als de andere criteria in de beoordeling of er sprake is van een dienstverband of dat iemand zzp’er is.

In het conceptvoorstel voor de Wet VBAR, opgesteld onder het vorige kabinet, heeft dat criterium extern ondernemerschap juist een ondergeschikte plek. Patijn is het daar mee eens.

• Lees ook: Hoge Raad: ondernemerschap is volwaardig criterium bij beoordeling arbeidsrelatie

“Ik denk dat opdrachtgevers er niet aan toekomen om, na de acht andere criteria te hebben bekeken, ook nog te onderzoeken of er sprake is van extern ondernemerschap. Die gaan het risico niet nemen als die andere acht niet voldoen.”

Daarom is Patijn ook van mening dat het verstandig is om de wet VBAR in te voeren. “Deze wet geeft helderheid aan opdrachtgevers en opdrachtnemers. Dat zal nog een beetje oefenen worden, maar biedt wel helderheid waar beide partijen aan toe zijn.”

Deze wet geeft helderheid aan opdrachtgevers en opdrachtnemers. Dat zal nog een beetje oefenen worden, maar biedt wel helderheid waar beide partijen aan toe zijn.

Het is nu aan de politiek

Volgens Patijn is het vooral nu aan de politiek. Patijn: “Eigenlijk zegt de Hoge Raad: ‘Het is niet aan ons, het is aan de wetgever om nu eindelijk eens te komen met een nieuwe wet’. Ik denk dat er over de wet die er ligt goed over na is gedacht.”

• Lees ook: Na Hoge Raad uitspraak over zzp en ‘ondernemerschap’ is de politiek aan zet

Een weinig populair standpunt, weet Patijn uit de gesprekken die ze voerde met zzp’ers en zzp organisaties. ZiPconomy hoofdredacteur Hugo-Jan Ruts vraagt Patijn naar een sterk gevoel onder zelfstandige professionals: ‘Waar is de plek voor de individuele keuze die ik als zelfstandig ondernemer heb gemaakt? Mag dat ergens een plekje hebben in dat geheel?’

Patijn is daarin ferm. Het arbeidsrecht is volgens haar geen keuze. “Het arbeidsrecht is van toepassing of het is niet van toepassing. Is het niet van toepassing, dan kun je als zzp’er aan de slag gaan.” Patijn betoogt dat we niet het arbeidsrecht moeten veranderen om een kleine groep zzp’ers tegemoet te komen als je daarmee rechten afbouwt van een veel grotere groep werknemers.

Patijn: “Van de totale beroepsbevolking werken er 8 miljoen op basis van een arbeidsovereenkomst. Dat is veruit de allergrootste groep. De bescherming die het arbeidsrecht daaraan geeft is heel wezenlijk. Het idee dat je niet meer hard op straat gezet wordt, de wetenschap dat je een treetje stijgt in een cao. Dat is niet knellend. Het geeft perspectief in het leven. Die zekerheid is de basis waar veel mensen vanuit willen gaan en niet de onzekerheid van de gedachte ‘Oh, maar hoe regel ik het als ik dan een tijdje geen inkomen heb?’.”

Hypermartkwerking

Maar de prijs van het aanbrengen van een keuzemodel, stelt Patijn, is dat het volledige arbeidsrecht aangepast moet worden. “Dan ga je het recht aanpassen van 8 miljoen mensen, die allemaal werken onder een arbeidsovereenkomst, ten behoeve is van een groep van – niet 1,6 miljoen zzp’ers, maar – 50.000 tot 100.000 mensen die in het schemergebied van ondernemer-werknemer zitten.”

Daarbij speelt mee dat er momenteel een krappe arbeidsmarkt is. “Maar zodra de verhoudingen op de arbeidsmarkt kantelen, dan heeft dat als gevolg dat het niet meer een keuze is van de werkende. Op een goed moment kan een opdrachtgever tarieven bieden die ver onder de lonen liggen die hij normaal zou betalen.”

“Het arbeidsrecht moet mensen beschermen voor ongelijkheid op de arbeidsmarkt.” Wanneer je daar een keuzemodel in aanbrengt, dan kan dat ertoe leiden dat mensen niet meer beschermd worden, stelt Patijn. “Dan wordt het hypermarktwerking. Wat mij betreft is dat niet de bedoeling, want ik wil niet dat de bouwvakker of de verpleegkundige die gelukkig in dienst wil zijn, gedwongen worden om een andere keuze te maken.”

De R van Rechtsvermoeden

Voor GL-PvdA is de ‘R’, van ‘rechtsvermoeden’, in VBAR van groot belang. Patijn: “Het rechtsvermoeden geeft een heleboel duidelijkheid aan de onderkant. Het tarief vind ik daarbij nog heel laag. Het ligt nu op 33 euro, ik zou dat veel eerder naar 45, 50 euro trekken. Dan kunnen mensen ook echt zorgen dat zij zich verzekeren en een pensioen kunnen ophouden. Want door je flexibiliteit als zzp’er maakt dat je heel moeilijk die 40 uur declarabel kan maken.”

Meerwaarde van de ZP’er

Patijn maakt daarbij duidelijk in deze discussie de meerwaarde van de ZP’er te erkennen. Patijn: “Een hoop van jullie [lezers] zijn mensen die vol zelfvertrouwen aan het ondernemen zijn, die een goed tarief hebben en die belangrijk zijn voor onze economie. Die zijn een verrijking voor onze samenleving op allerlei manieren. En dat is ook niet de groep die nu het meeste last heeft van de handhaving.”

Een hoop van jullie [lezers] zijn mensen die vol zelfvertrouwen aan het ondernemen zijn, die een goed tarief hebben en die belangrijk zijn voor onze economie. Die zijn een verrijking voor onze samenleving op allerlei manieren.

Over de mensen die wel ondernemer zouden willen zijn, maar het nu niet zijn is Patijn duidelijk: ga acquireren, ga ondernemen. “Want die derde groep [tussen ondernemer en werknemer in] is het meest kwetsbaar op het moment dat de arbeidsmarkt verandert.”

‘Opt-out van AOV leidt tot ontduikingsconstructies’

Een tweede hot topic in Den Haag is de opt-out voor de verplichte basisverzekering arbeidsongeschiktheid zelfstandigen (BAZ). Patijn: “In de brede zin leiden uitzonderingen in de wetgeving altijd tot ontduikingsconstructies. Dus, nee, in de basis vind ik het geen goed idee.”

• Lees ook: Opt-out bij verplichte zzp-aov stelt minister voor ‘dilemma’

Het voorstel van de commissie Borstlap – één stelsel voor alle werkenden – is volgens haar ook geen goed idee. De reden daarvoor is pragmatisch: “Kijk naar de WIA (Wet Werk en Inkomen naar Arbeidsvermogen, red.), daar is momenteel zoveel mee aan de hand. Die is er nog niet aan toe om rigoureus veranderd te worden. Het UWV kan het niet aan. Laten we die in godsnaam even met rust laten.”

Patijn pleit voor een andere aanpak: “Richt de verplichte AOV in, maar stop niet met nadenken. Dan zijn mensen ten minste verzekerd wanneer ze ziek zijn. Dan kunnen we het later breder trekken.”

Er moet vaart komen

Minister Van Hijum (SZW) heeft een besluit hoe om te gaan met de Wet VBAR en de BAZ al enkele keren uitgesteld. Het geduld van Patijn raakt op. “Ik vind dat hij op moet schieten met de arbeidsmarktwetgeving. We wachten er al heel lang op in de Kamer. Dus ik vind het heel erg belangrijk dat er een beetje vaart gemaakt wordt.”

Bekijk of beluister de volledige podcast via YouTube, Spotify of Apple Podcasts.