De uitzendbranche wordt langzamerhand kapot gereguleerd

De uitzendbranche lijkt inmiddels de favoriete speeltuin van beleidsmakers geworden. De ene regel is nog niet ingevoerd of de volgende ligt alweer klaar. En nu wil Den Haag ook nog bepalen dat een uitzendkracht maximaal drie jaar bij dezelfde opdrachtgever mag werken. Het moet toch niet gekker worden!

Ik werk al 33 jaar in de uitzendbranche. Ik heb de sector zien groeien, professionaliseren en veranderen. Die verandering en aanpassing beschrijft Bas Hengstmengel uitgebreid en zeer deskundig in zijn boek*), De geschiedenis van de uitzendbranche in Nederland – verplichte leesstof voor betrokken beleidsmakers. Ik heb zelf ervaren hoe uitzendondernemingen een steeds belangrijkere rol zijn gaan spelen bij het oplossen van personeelstekorten, het vinden van vakmensen en het bieden van kansen aan mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt, die op de reguliere arbeidsmarkt moeilijker hun plek vinden. 

Natuurlijk begrijp ik dat werknemers bescherming nodig hebben. Fatsoenlijke arbeidsvoorwaarden, gelijke behandeling en het tegengaan van misstanden zijn volkomen terecht. Daarover geen discussie.

Maar wat er tegenwoordig vanuit Den Haag over de uitzendbranche wordt uitgestort, begint werkelijk absurd te worden.

Wetswijziging na wetswijziging. Nieuwe verplichtingen, aanvullende certificeringen, ingewikkelde regelgeving, gelijkwaardige arbeidsvoorwaarden, aanpassingen in contractfasen en steeds verdergaande administratieve lasten. De uitzendondernemer is inmiddels meer tijd kwijt aan het voldoen aan regelgeving dan aan datgene waarvoor hij ooit uitzendondernemer is geworden: mensen en bedrijven bij elkaar brengen vanuit de gedachte dat een uitzendbureau het instrument daarvoor is op de arbeidsmarkt. 

• Lees ook: Toelating uitleenmarkt: waarom nú actie nodig is voor de Wtta

En alsof dat allemaal nog niet genoeg is, ligt er alweer een nieuw plan op tafel.

Een uitzendkracht zou maximaal drie jaar bij dezelfde inlener mogen werken. Daarna moet de samenwerking eindigen of moet er een andere arbeidsrechtelijke constructie komen.

Pardon? Wie heeft dit bedacht en welk probleem denkt men hiermee op te lossen?

Stel je eens een vakbekwame aluminiumlasser voor die al jaren met veel plezier bij dezelfde jachtwerf werkt. De opdrachtgever is tevreden, de werknemer is tevreden en het uitzendbureau zorgt voor de continuïteit, begeleiding en zo nodig

voortdurende scholing en het op peil houden van zijn certificeringen. Er is een prima samenwerking, gebaseerd op vakmanschap en vertrouwen.

Maar volgens de Haagse bedenkers zou daar na drie jaar een einde aan moeten komen.

Waarom in hemelsnaam?

Is die werknemer na drie jaar ineens minder flexibel? Is zijn vakmanschap niet meer gewenst? Is de opdrachtgever niet meer in staat zelf te bepalen met wie hij zaken wil doen? Of is de werknemer opeens niet meer tevreden met zijn situatie?

Het antwoord op al die vragen is waarschijnlijk nee. Maar blijkbaar denkt Den Haag het beter te weten dan de mensen die dagelijks in de praktijk werken.

En daar zit precies het probleem. Beleidsmakers lijken een steeds grotere afstand te hebben tot de werkelijkheid op de werkvloer. Vanuit Haagse vergaderkamers worden regels bedacht die misschien op papier aardig klinken, maar in de praktijk vaak contraproductief uitpakken.

Bovendien wordt één belangrijk aspect over het hoofd gezien: werknemers zijn geen willoze pionnen die door werkgevers en uitzendbureaus heen en weer worden geschoven. Het zijn volwassen mensen die zelf keuzes kunnen maken. Niet iedere uitzendkracht wil per definitie een vast dienstverband bij een opdrachtgever. Er zijn mensen die bewust kiezen voor de relatie met hun uitzendbureau, voor de begeleiding, voor de afwisseling of simpelweg voor de manier waarop zij hun werk hebben georganiseerd. Zij kunnen en willen die keuze zelf maken. 

• Lees ook: NBBU, ABU en vakbond bereiken aanvullend cao-akkoord voor 2027

Waarom moet de overheid die keuzevrijheid steeds verder beperken?

Natuurlijk moeten uitwassen worden aangepakt. Natuurlijk moet worden voorkomen dat werknemers jarenlang in een uitzichtloze constructie terechtkomen. Maar gebruik daarvoor gerichte maatregelen. En handhaaf met strenge sancties op niet-naleving van de regels. Ga niet met een botte bijl door een hele bedrijfstak heen.

Wat mij misschien nog wel het meest stoort, is de gedachte dat iedere nieuwe regeling automatisch tot verbetering zou leiden. Dat is allang niet meer vanzelfsprekend. Integendeel. Iedere extra verplichting maakt ondernemen ingewikkelder, duurder en minder aantrekkelijk. Vooral kleinere en middelgrote uitzendondernemingen worden hierdoor onevenredig hard geraakt.

De overheid zegt ondernemerschap te willen stimuleren, de arbeidsmarkt toegankelijk te willen houden en personeelstekorten te willen aanpakken. Maar ondertussen wordt een sector die juist een belangrijke bijdrage levert aan die doelstellingen steeds verder aan banden gelegd en als dit zo doorgaat de nek omgedraaid.

Dat is niet alleen tegenstrijdig, het is ronduit kortzichtig.

De uitzendbranche is geen probleem dat door Den Haag moet worden opgelost. De uitzendbranche is een deel van de oplossing voor de problemen op de arbeidsmarkt.

Misschien wordt het hoog tijd dat Den Haag eens ophoudt met het bedenken van nieuwe regels en begint met luisteren naar de mensen die het werk daadwerkelijk doen. Ga eens praten met uitzendondernemers, opdrachtgevers en uitzendkrachten. Niet om een al bedacht plan te verkopen, maar om werkelijk te begrijpen hoe de arbeidsmarkt functioneert. Lees het boek van Bas Hengstmengel om te doorgronden wat er inmiddels in professionele zin veranderd is en dat het wel een keer klaar is met het willen veranderen van een branche en burgers beknotten in hun vrijheid. 

• Lees ook: Bestaat het uitzendbureau in 2030 nog? Waarschijnlijk wint wendbaar het van groot

Wij vragen niet om een vrijbrief voor commercieel handelen. Wij vragen om redelijkheid, vertrouwen en ruimte om te ondernemen.

En bovenal vragen we om een overheid die begrijpt dat je niet iedere arbeidsrelatie in een wettelijk keurslijf kunt persen vanuit een paternalistische gedachte, die zo langzamerhand lijkt op dictatoriale dictaten. 

Dus, Den Haag: bescherm werknemers, pak misstanden aan, zorg voor een goed ondernemersklimaat, houd op met het voortdurend verzinnen van nieuwe beperkingen die de praktijk alleen maar ingewikkelder maken en geef burgers keuzevrijheid.

Laat de uitzendbranche haar werk doen. En blijf verder met je handen van een goed functionerende branche af!

Want als dit zo doorgaat, blijft er straks weinig ondernemerschap over. Alleen nog maar regels, formulieren, verplichtingen en beleidsmakers die zich afvragen waarom het allemaal niet meer werkt en de volgende “oplossing” bedenken.

*) Dit boek is verschenen ter gelegenheid van het twintigjarige bestaan van de Stichting Naleving Cao voor Uitzendkrachten (SNCU), de voorlichtings- en handhavingsorganisatie in de uitzendbranche.