Klaar voor de Wtta? Inspecteurs zien waar het nog misgaat

Op 1 januari 2027 gaat het verplichte toelatingsstelsel voor uitleners van start, een jaar later begint de handhaving. Bureau Cicero is een van de inspectie-instellingen die straks voor de Nederlandse Autoriteit Uitleenmarkt (NAU) toetst of uitleners voldoen aan het normenkader van de Wet toelating terbeschikkingstelling van arbeidskrachten (Wtta). Tijdens de Webinar Week van FlexNieuws deelde Paul Heinrichs van inspectie-instelling Bureau Cicero wat inspecteurs nu al tegenkomen bij proefinspecties bij uitleners die zich op het nieuwe stelsel voorbereiden. De les uit deze pre-audits is helder: toelating is geen papieren exercitie, maar vraagt om een sluitende keten van uren, contracten en beloning.

Eén uitzendkracht is al genoeg

De reikwijdte van het stelsel is breed. Uitzenders, payrollers, detacheerders en doorleners vallen eronder, ongeacht hun omvang. “Ook als u één uitzendkracht uitleent, moet u zich bij de Wtta aanmelden”, zegt Heinrichs.

Lastiger wordt het als het niet helemaal duidelijk is of een intermediaire partij bemiddelaar of doorlener is. Een zuiver wervings- en selectiebureau valt buiten de wet, en veel kleinere uitzendbureaus besteden andere taken uit aan backofficepartijen. Een definitief antwoord over hun positie is er nog niet. Men kijkt naar de feitelijke rol, de contracten en de mate waarin zo’n partij deel uitmaakt van de terbeschikkingstelling. Wie HR-taken, verzuimbegeleiding of roosters overneemt, loopt risico. Heinrichs: “Hoe dichter je op de functie van een uitzendbureau zit, hoe groter de kans dat u toch onder de Wtta valt.”

Een vergelijkbaar grijs gebied ziet hij bij zzp’ers. Een echte zelfstandige met een Overeenkomst van Opdracht (OvO) valt buiten de Wtta. Maar de Nederlandse Arbeidsinspectie (NLA) lijkt een zzp’er met een BV die feitelijk wordt uitgeleend – en dus eigenlijk een schijnzelfstandige is – aan te merken als uitlener die toelating nodig heeft. Niet de rechtsvorm is beslissend, maar de vraag of er echt sprake is van zelfstandigheid.

• Lees ook: De Nederlandse Autoriteit Uitleenmarkt roept zelfstandigen op te checken of de nieuwe wet Wtta voor hen geldt

Heinrichs raadt aan het hele plaatje te toetsen aan een tiental criteria, zoals leiding en toezicht en het gebruik van eigen middelen. Een grondwerker met een eigen graafmachine scoort op één punt, illustreert hij bij een kijkersvraag, maar de andere negen moeten ook kloppen. “De bewijslast ligt bij u.” Zijn advies: “Ga niet in het grijze gebied zitten.”

Wie slechts beperkt uitleent, kan wel ontheffing aanvragen. Dat kan als er minimaal twaalf maanden loon is uitbetaald, minder dan 10 procent van de omzet uit terbeschikkingstelling komt en die uitleenomzet onder de 5 miljoen euro blijft. Aanmelden blijft dan verplicht, maar onder een lichter regime.

Het SNA-keurmerk als snelste route

De eenvoudigste weg naar toelating loopt via het keurmerk van de Stichting Normering Arbeid (SNA), mits het om de module terbeschikkingstelling arbeidskrachten gaat. Daarnaast vraagt de toelating om een KvK-inschrijving, een verklaring omtrent het gedrag (VOG) en een toets op grond van de Wet Bibob.

• Lees ook: Patrick Tom (Bureau Cicero) over Wtta: ‘Begin op tijd en doe je huiswerk’

Ook kan een waarborgsom van 100.000 euro gelden, voor starters te storten in twee termijnen van 50.000 euro. Wie langer dan vier jaar onafgebroken actief is als uitlener en al die tijd in het Handelsregister staat, is vrijgesteld.

De tijdlijn kent twee aanmeldmomenten die niet moeten worden verward. In november tot en met december 2026 loopt de aanmelding voor de overgangsregeling, de definitieve aanvraagperiode valt in mei en juni 2027. Op 1 januari 2028 start de handhaving. Heinrichs benadrukt dat de data nog verwachtingen zijn, maar adviseert ook bedrijven mét SNA-keurmerk zich voor de overgangsregeling te melden. “Hoeft niet per se, maar doe het.” Wie nog geen keurmerk heeft, moet snel zijn: de inspectiecapaciteit is beperkt.

De opdrachtgever krijgt een vergewisplicht

De grootste verschuiving zit bij de inlener. “Dit is wel een cruciale verandering ten opzichte van hoe het SNA-systeem werkte”, zegt Heinrichs. Opdrachtgevers krijgen een vergewisplicht: zij moeten zeker weten dat al hun leveranciers van uitzendkrachten zijn toegelaten, en dat blijven controleren. Een notificatiesysteem van de NAU waarschuwt als een uitlener uit het register valt.

Wie toch inleent bij een niet-toegelaten partij, riskeert volgens Heinrichs een boete tot 100.000 euro, plus 18.000 euro per ingeleende arbeidskracht. Daarnaast moeten inleners de uitlener informeren over de arbeidsvoorwaarden die bij hen gelden, registreren wie er als uitzendkracht werkt en vastleggen wie de juridisch werkgever is. Die informatieplicht bestaat al lang, maar werd jarenlang gedoogd. Uitleners die zelf inlenen bij toeleveranciers, hebben dezelfde plichten: de hele keten moet in beeld zijn.

Het toezicht op inleners ligt bij de Nederlandse Arbeidsinspectie, die daarvoor wordt uitgebreid. Heinrichs is eerlijk over het verleden: “De markt is het erover eens dat die handhaving in het verleden gefaald heeft.” Nu gaan Arbeidsinspectie, NAU en Belastingdienst signalen bundelen. Een controle bij een aannemer wordt daardoor eenvoudig, schetst hij: “Wie zijn jouw uitleners? Niet gecertificeerd? 100.000 euro boete!”

Om die urenregistratie maak ik me wel zorgen. Maandag acht uur, dinsdag acht uur: dat kan niet meer

Proefaudits, dit gaat er nog mis

In de pre-audits springen vier onderwerpen eruit: de arbeidsovereenkomst, de urenregistratie, de beloning en de borging in de keten. Daar gaat nog weleens iets mis. Bij de arbeidsovereenkomst gaat het vooral om slordigheden. Een ingangsdatum die niet eenduidig is vastgelegd, een onduidelijke duur, ontbrekende pensioenbepalingen of opzegtermijnen, verwijzingen naar verouderde reglementen. Ook zien inspecteurs digitale handtekeningen die niet te verifiëren zijn en portals die na het einde van het dienstverband dicht gaan, terwijl die nog twaalf maanden open moeten blijven. “Ga geen eigen dingen verzinnen”, adviseert Heinrichs. Wie de standaardovereenkomsten van de brancheorganisaties gebruikt, heeft dit volgens hem snel op orde.

Voor de urenregistratie ligt dat anders. “Om die urenregistratie maak ik me wel zorgen”, zegt Heinrichs. Daarin staat hij niet alleen. De kijkersvraag hierover bleef het hele webinar bovenaan staan. De norm vraagt om begin- en eindtijden, vastgelegde pauzes en herleidbare toeslaguren voor avond, nacht en weekend. “Maandag acht uur, dinsdag acht uur: dat kan niet meer.” Ook moeten de geregistreerde uren aansluiten op de loonstrook, hoort de werklocatie op de werkbon en vermeldt de factuur naam, periode en gewerkte uren.

Voor vaste krachten met een salaris boven 1,5 keer het minimumloon, zo’n 22,50 euro per uur, gelden lichtere eisen. De pijn zit dus in de arbeidsintensieve sectoren. “Daar is de klant nodig voor een kloksysteem of sluitende roosters, en je kunt niemand dwingen.” Begin dus nu, samen met opdrachtgever en softwareleverancier. Wie bij een inspectie niet voldoet, krijgt een hersteltermijn, maar moet er dan wel echt iets aan doen.

Twaalf elementen, hard getoetst

Bij de beloning bepaalt eerst het regime de spelregels. Uitleners die zijn aangesloten bij ABU, NBBU of de Vereniging van Nederlandse Detacheerders (VvDN) mogen op grond van hun cao gelijkwaardig belonen. Anderen moeten gelijk belonen, zoals de Wet allocatie arbeidskrachten door intermediairs (Waadi) voorschrijft. In beide gevallen kijken inspecteurs eerst naar de procedure: hoe heeft de uitlener de informatie van de inlener ontvangen, en zijn bron, datum en contactpersoon vastgelegd? Daar gaat het in de pre-audits geregeld mis. De uitvraag is bijvoorbeeld onvolledig, de herkomst van gegevens is niet aan te tonen of mutaties tijdens de opdracht worden te laat verwerkt.

Dan zijn er twaalf loon- en kostenelementen die streng worden gecontroleerd: van functie, inschaling en periodeloon tot toeslagen, reisuren en een dertiende maand. Bij gelijkwaardig belonen mag de uitlener compenseren, mits elk gewijzigd element inzichtelijk is en het totale pakket ten minste gelijkwaardig blijft. Dat deel van de norm ligt nog open, er volgt een internetconsultatie.

Wie denkt dat twaalf componenten afvinken volstaat, vergist zich. Andere normen kijken naar het totaalpakket, op volledigheid en plausibiliteit. Zo ontbreekt de vakantiebijslag in het lijstje, omdat die in een andere norm zit. Wie dat al was opgevallen, nodigde Heinrichs met een knipoog uit om als inspecteur te komen werken bij Bureau Cicero. Tegelijk wil hij niemand afschrikken: “Maak het voor uzelf niet te complex.”

Geen advies, wel een oproep

Bureau Cicero helpt uitleners daarbij niet zelf. “We mogen niet adviseren. Dat is ons verboden”, zegt Heinrichs. Als inspectie-instelling moet het bureau onafhankelijk blijven, maar het kan wel doorverwijzen naar adviseurs, advocaten, opleiders en brancheorganisaties. Zijn slotboodschap is een oproep tot samenwerking. Compliance wordt geen onderscheidende factor meer, maar een harde voorwaarde voor bestaansrecht. En dat lukt alleen in goed overleg met de opdrachtgever, over arbeidsvoorwaarden én over uren.

Dit artikel is een samenvatting van het webinar Wtta 2027: toelating en gelijkwaardige arbeidsvoorwaarden – wat moet u nu regelen. Hierin gaat Wim Davidse (FlexNieuws) in gesprek met Paul Heinrichs van inspectie-instelling Bureau Cicero, die alle ins and outs over het toelatingsstelsel toelicht.