Uitzendonderneming moet alsnog ruim 24.000 euro reiskosten betalen aan Poolse schoonmakers

Een uitzendbureau dat niet vroeg naar het werkelijke woonadres van zijn uitzendkrachten, kan zich niet verschuilen achter onwetendheid als blijkt dat die krachten wekelijks honderden kilometers naar hun werkplek reden. Dat blijkt uit een uitspraak van de Rechtbank Noord-Holland, waarin twee Poolse schoonmakers alsnog recht krijgen op een reiskostenvergoeding van samen ruim 24.000 euro.

De situatie

Twee Poolse schoonmakers maken in de weekenden schoon bij een voedingsbedrijf, op een locatie die een eind weg is van het woonadres. Doordeweeks werkten ze namelijk via een andere uitzender op een heel andere locatie, waar ze ook gehuisvest waren door die uitzender.

Die afstand tussen hun woonplaats en de werklocatie bedroeg meer dan 138 kilometer enkele reis, ruim boven de grens van 60 kilometer per dag waarbij de cao Schoonmaak- en Glazenwassersbedrijf recht geeft op een kilometervergoeding.

• Lees ook: Gerechtshof bevestigt uitspraak: uitzendbureau moet alsnog kwartier voorbereidingstijd Schiphol-medewerker uitbetalen

De schoonmakers eisten, na afloop van het dienstverband en met behulp van vakbond CNV, 11.359 euro en 12.724 euro netto aan reiskosten op, plus wettelijke verhoging, rente en kosten. De vakbond vorderde daarnaast zelfstandig 7.500 euro aan immateriële schadevergoeding wegens structurele cao-ontduiking.

Niet geheel ongebruikelijk is hier een keten van ondernemingen bij betrokken. De twee Poolse schoonmakers worden aangetrokken door een uitzendbureau, onder andere gespecialiseerd in Pools personeel. Vervolgens komen ze via dat bureau in loondienst bij een andere uitzendondernemer, een backofficepartij die het juridisch werkgeverschap overneemt. Deze partij stelt de twee schoonmakers vervolgens ter beschikking aan een gespecialiseerd schoonmaakbedrijf. Via dat bedrijf gaan de schoonmakers in het weekend aan de slag bij een voedingsbedrijf.

Dat voedingsbedrijf ligt dus een flink eind van het woonadres van de schoonmakers.

De argumenten

Na afloop van het dienstverband in november 2024 constateerde CNV dat de uitzendonderneming (de backofficepartij) op een enkele uitzondering na geen reiskostenvergoeding had uitbetaald.

Toen CNV de flexonderneming hierop aansprak, liet het bureau weten niet te hebben geweten dat de werknemers zo ver van hun werkplek woonden.

De werknemers werden vervolgens gevraagd om zelf te bewijzen dat zij daadwerkelijk de kilometers hadden gereden. Dat bewijs, zo voerde de flexonderneming in de rechtszaak aan, was vervolgens onvoldoende onderbouwd.

Daarnaast stelde het bedrijf dat het nooit is geïnformeerd over het juiste woonadres van de werknemers en dat aanpassing van de reiskostenvergoeding met terugwerkende kracht in strijd zou zijn met de NBBU-cao.

• Lees ook: FlexNieuws lezersonderzoek: toelatingsstelsel en een dure cao leveren uitzenders meeste kopzorgen op

Ook beriep het bedrijf zich op de klachtplicht: de werknemers zouden bijna twee jaar hebben gewacht met het melden van hun woonsituatie, waardoor het bedrijf de kans zou zijn ontnomen om de vergoeding tijdig aan te passen.

In een aparte vrijwaringszaak stelde de backofficepartij bovendien het uitzendbureau aansprakelijk dat de twee schoonmakers aanvankelijk had aangetrokken. Dat bureau zou onvoldoende informatie hebben verstrekt over de woonadressen van de twee schoonmakers.

De afweging van de rechter

De kantonrechter stelde voorop dat een werkgever verplicht is een deugdelijke administratie te voeren en dus ook gehouden is om naar de woonplaats van een werknemer te vragen. Dat de backofficepartij deze plicht niet goed had ingevuld, betekende op zichzelf niet automatisch dat de werknemers zonder bewijs recht hadden op de vergoeding, zo vond de rechter.

Toch oordeelde de kantonrechter dat de werknemers voldoende aannemelijk hadden gemaakt dat zij daadwerkelijk hebben gereisd: zij hadden al bij het eerste gesprek met het wervingsbureau gemeld dat zij ver weg woonden. De backofficepartij had dit feit in de rechtszaak onvoldoende weersproken.

Daarmee was het volgens de rechter aan de flexonderneming om bij aanvang van het dienstverband een correcte reiskostenvergoeding vast te stellen. Het beroep op de klachtplicht ging niet op: gelet op de bescherming die het arbeidsrecht aan werknemers biedt, moet een dergelijk beroep terughoudend worden getoetst.

De uitspraak

De kantonrechter oordeelde zo dat de backoffice-onderneming alsnog de ruim 24.000 euro aan reiskosten moet betalen aan de twee schoonmakers, aangevuld met rente. De gevorderde wettelijke verhoging werd afgewezen, omdat een reiskostenvergoeding volgens de rechter geen loon is maar een onkostenvergoeding.

• Lees ook: Is de uitzendondernemer nog een ondernemer of eerder een compliance officer?

Ook de vordering van CNV voor immateriële schadevergoeding van 7.500 euro werd afgewezen: van stelselmatige cao-ontduiking was onvoldoende gebleken, temeer omdat CNV’s eigen gemachtigde ter zitting sprak van “een onverklaarbare vergissing” van de flexonderneming.

De onderneming kon zich wat de rechter betreft niet verschuilen achter de uitzender die de twee schoonmakers had aangedragen. Als juridisch werkgever is de onderneming zelf verantwoordelijk voor een juiste vaststelling van de inlenersbeloning.

In de vrijwaringszaak oordeelde de rechter dat niet was gebleken dat die uitzender tekort was geschoten of onrechtmatig had gehandeld: het vaststellen van adresgegevens voor de loon- en reiskostenadministratie is en blijft de verantwoordelijkheid van de werkgever zelf.