Han Mesters: ‘AI verandert rol uitzender fundamenteel’

In de laatste Flexnieuws podcast sprak sectorbankier Han Mesters (ABN AMRO) eens niet over economische ontwikkelingen, wet- en regelgeving of arbeidsmarktkrapte, maar over de impact van AI. Aanleiding is een recente Linked-post van hem over AI, die veel reacties opriep. Vooral omdat het aanzet tot nadenken over het businessmodel van uitzenders en detacheerders.

Hij begint zijn verhaal door de discussie direct in historisch perspectief te plaatsen. “Veel organisaties zijn eigenlijk ingericht conform de principes van het Romeinse leger van tweeduizend jaar geleden,” zegt hij. Die hiërarchische structuur staat volgens hem onder druk door technologische verandering. 

Hij verwijst naar econoom Ronald Coase, die in 1937 al de vraag stelde waarom werk hiërarchisch binnen bedrijven wordt georganiseerd in plaats van via de markt. “Dat was toen een academische discussie, maar nu zie je dat het technisch mogelijk is en dat het ook het haakje is voor uitzenders en detacheerders om zichzelf opnieuw uit te vinden.”

• Lees ook: ABN AMRO over AI, vergrijzing en de toekomst van flexwerk

Block als voorbeeld van nieuwe organisatieontwerp

Hij noemt Block, het bedrijf van Jack Dorsey, als voorbeeld van een bedrijf dat goed naar het organisatieontwerp heeft gekeken en AI niet gebruikt als excuus voor een reorganisatie. “Hij zei: het wordt tijd om te gaan nadenken wat die nieuwe technologie kan doen op procesniveau en op mensniveau,” aldus Mesters.

Block kijkt volgens hem echt naar de manier waarop werk wordt gecoördineerd, als een remote-first organisatie waarin werk vooral draait om het bundelen en delen van informatie. Dat leidt tot minder managementlagen en een kleinere organisatie (van 8.000 naar 4.000 medewerkers). 

Van hiërarchie naar netwerkorganisatie

De kern van de verandering zit volgens Mesters in de verschuiving van hiërarchische organisaties met vaste structuren naar plattere netwerkstructuren met flexibele samenwerkingsverbanden. Specialistische kennis van buitenaf wordt flexibel ingezet over verschillende opdrachten heen. 

Voor de flexbranche betekent dit volgens Mesters een fundamentele verschuiving in het businessmodel, van individuele plaatsingen naar het leveren van complete teams. Mesters noemt het uitzenden 2.0. “Je moet een goed begrip hebben van het businessmodel van een klant, de processen daarop inspelen en in team settings de juiste mensen kunnen leveren. Dat maakt het een veel intellectuelere job. Je moet je toegevoegde waarde vergroten. Niet alle uitzenders zullen dat kunnen.”

Onderscheidend vermogen

Het echte onderscheidende vermogen zit volgens hem aan de werving- en selectiekant. AI maakt het mogelijk om eerder in het proces grotere groepen kandidaten te bereiken. “Als je vijftig mensen wilt trekken, moet je misschien met duizend mensen relaties onderhouden,” legt hij uit. “Dat wordt nu ondersteund met nieuwe technologieën. De ontwikkelingen gaan steeds sneller en versies worden steeds beter.”

In de Verenigde Staten is volgens hem al zichtbaar dat hoogopgeleiden vaker moeite hebben om werk te vinden. Ook in Nederland zijn er signalen dat starters met een hbo- of wo-opleiding in bepaalde sectoren moeilijker instromen, onder andere in IT en finance. Standaard analyseer- en programmeerwerk kan overgenomen worden door AI. Toch is het volgens hem geen volledig AI-effect, maar een combinatie met economische factoren. 

• Lees ook: Wat zeggen recente AI-onderzoeken over jouw rol als intermediair?

Productiviteitsvergroting door AI

Een belangrijk macro-economisch thema de komende jaren is productiviteitsvergroting om economische groei op peil te houden. Of het echt zo is dat de productiviteit 30 tot 40 procent zal stijgen en dat we eigenlijk nog maar heel weinig mensen nodig hebben, durft Mesters niet te voorspellen. De impact van AI verschilt ook per type werk. Vooral kenniswerkers krijgen ermee te maken, stelt hij. “Met name voor white-collar workers is het op korte termijn echt een probleem. Het werk dat overblijft wordt wel intelligenter.” 

Voor uitvoerend werk ziet hij minder directe impact. “De vakmanschappen worden in de toekomst juist veel meer gewaardeerd,” aldus Mesters. Daar vallen ook veel uitzendkrachten onder. Robotisering ziet hij als een groter gevaar voor deze groep, maar dat speelt pas verder in de toekomst. 

Ondernemerschap gaat stijgen

Volgens Mesters kan de huidige onzekerheid op de arbeidsmarkt juist leiden tot meer ondernemerschap. “Als mensen moeilijk aan de bak komen, gaat het ondernemerschap noodgedwongen stijgen,” zegt hij. Die ontwikkeling ziet hij als positief, omdat ondernemerschapsvaardigheden volgens hem toekomstbestendig zijn. Tegelijkertijd plaatst hij vraagtekens bij het bestaansrecht van grote hiërarchische organisaties. “Door nieuwe technologieën krijgen kleinere bedrijven juist een veel grotere slagkracht.” 

Over de impact van AI op de langere termijn blijft hij voorzichtig. Als productiviteit echt sterk stijgt, kan werk inhoudelijk verbeteren en het saaie routinematig werk deels verdwijnen. “Werk wordt aangenamer.” Dat zou ook kunnen bijdragen aan minder uitval door werk. Tegelijkertijd waarschuwt hij voor een verkeerde toepassing, met als voorbeeld een callcenter waar AI administratietijd wegnam, waardoor medewerkers nonstop telefoongesprekken voerden en ‘keihard in de stress’ kwamen. “Dat is de AI-kant die je niet wil hebben.” 

Van matching naar arbeidsintelligentie

Een belangrijke ontwikkeling in de flexbranche is die van ‘arbeidsmakelaar’ naar ‘arbeidsintelligentie’. Dat gaat volgens Mesters veel verder dan klassieke matching. “Dat betekent dus dat je heel goed moet weten wat de drijfveren van een individu zijn en in welke fase van zijn leven hij welk werk moet hebben,” zegt hij. 

In die benadering krijgt de intermediair een rol die lijkt op die van een impresario, die niet alleen bemiddelt, maar ook meedenkt over de volgende stap in iemands loopbaan en de concrete toegevoegde waarde binnen een opdracht. Daarbij helpt technologie om informatie vast te leggen en te benutten. 

• Lees ook: Voorspellingen 2026: 10 experts delen hun verwachtingen voor de flexbranche

Menselijke factor blijft cruciaal

Tegelijkertijd waarschuwt Mesters dat door de focus op efficiëntie en kosten de menselijke kant onder druk komt te staan. “We moeten weer terug naar vermenselijkte organisaties. De mens is cruciaal.” Mesters wijst op het belang van een sterke mensgerichte cultuur in combinatie met technologie. Hij haalt Southwest Airlines aan als voorbeeld: ‘hire for attitude, train for skills.’ Volgens hem zit daar de sleutel. “Als je die combinatie hebt van een sterke mensgebaseerde cultuur en AI, dan heb je grote overlevingskansen.”