"Voor futureproof ondernemen in flex"
SLUIT MENU

Arbeidsinspectie moet krimpen in personeel, maar uitzendsector blijft topprioriteit

De Arbeidsinspectie moet de komende jaren krimpen, maar het toezicht op de uitleenmarkt blijft op volle sterkte. Dat blijkt uit het Meerjarenplan 2027-2030. De onderliggende risicoanalyse laat zien waarom: bijna één op de zeven uitzendkrachten krijgt niet waar die recht op heeft.

Naar schatting 112.000 uitzendkrachten krijgen niet de beloning en arbeidsvoorwaarden waar ze recht op hebben. Dat staat in de Inspectiebrede risicoanalyse die de Nederlandse Arbeidsinspectie gebruikte voor haar Meerjarenplan 2027-2030. Minister Hans Vijlbrief (Sociale Zaken en Werkgelegenheid) stuurde dat plan op 16 november naar de Tweede Kamer. De keuze die de inspectie maakt is duidelijk. De uitleenmarkt krijgt een eigen toezichtprogramma en dat programma houdt zijn volledige inspectiecapaciteit, ook nu de organisatie als geheel moet inleveren.

Uitzendkrachten hebben hoogste kans op benadeling

De risicoanalyse weegt 23 hoofdrisico’s op het terrein van de inspectie tegen elkaar af. Binnen het domein eerlijk werk scoren twee risico’s het hoogst op kans: te weinig vakantiegeld en aantasting van de arbeidsvoorwaarden van ter beschikking gestelde arbeidskrachten. Die tweede categorie valt onder de Wet allocatie arbeidskrachten door intermediairs (Waadi). Volgens die wet hebben uitzendkrachten recht op hetzelfde basispakket als vergelijkbare werknemers van de inlener. Die verplichting tot gelijke beloning en gelijkwaardige arbeidsvoorwaarden wordt met de Wet meer zekerheid flexwerkers en de uitzend-cao alleen maar verder aangescherpt.

De schatting leunt op een nog niet gepubliceerd onderzoek naar minimumloonnaleving bij uitzendkrachten, gebaseerd op de polisadministratie van 2024. Bij ruim 80 procent van de uitzendkrachten vond de inspectie geen aanwijzing voor overtredingen. Bij 9 procent was er bij minstens één uitzendbaan een indicatie van een ernstige overtreding van de Wet minimumloon, bij nog eens 9 procent van een minder ernstige. Bovendien krijgt 9 procent minstens 100 euro te weinig vakantiegeld.

De inspectie telt daar 5 procent bij op voor andere cao-afspraken die niet worden nageleefd, zoals overwerktoeslag en eindejaarsuitkering. Zo komt zij op 14 procent van ongeveer 800.000 uitzendkrachten. Ook dat is volgens de inspectie een voorzichtige schatting. “In de inspectiepraktijk ziet de Arbeidsinspectie dat overtredingen van de WML vaak niet terug te zien zijn in de administratie van de werkgever”, schrijft zij. Denk aan meer gewerkte uren dan geregistreerd of inhoudingen op het loon. Het onderliggende rapport verschijnt naar verwachting eind 2026 of begin 2027.

Overigens meldt de Arbeidsinspectie ook dat ze geen informatie hebben om te beoordelen in hoeverre werkgevers de regels voor gelijke beloning naleven. Hetzelfde geldt voor gedetacheerde werknemers uit het buitenland.

Waar het toezicht zich op richt

Het programma Toezicht op de uitleenmarkt richt zich voorlopig ‘primair op de uitlener’. Dat verandert met de Wet toelating terbeschikkingstelling van arbeidskrachten (Wtta). Die treedt op 1 januari 2027 in werking, en vanaf 1 januari 2028 kan de inspectie erop handhaven. “Bij een overtreding wordt dan zowel de inlener als de uitlener beboet”, schrijft de inspectie.

Het programma zet in op slachterijen, distributiecentra en de teelt en tuinbouw. Een tweede programma, Sectorale aanpak eerlijk werk, richt zich op werkgevers en inleners die arbeidswetten overtreden in het goederen- en pakketvervoer, de schoonmaak en de voedingsmiddelenindustrie. De werkwijze verschuift naar bereik: veel inspecteren op één specifieke wet. Diepgravende onderzoeken komen er nog wel, maar selectiever.

Bij malafide uitleners werkt de inspectie samen met de Belastingdienst, het UWV en de SVB. In het nieuwe stelsel komt er ook informatie-uitwisseling met de Nederlandse Autoriteit Uitleenmarkt (NAU). Ook in de strafrechtelijke opsporing krijgt de uitleenmarkt in een aantal sectoren bijzondere aandacht. Daarnaast houdt de inspectie toezicht op het uitzendverbod in de vleessector, dat per 1 maart 2028 ingaat.

Minder mensen, maar niet op de uitleenmarkt

Die keuzes vallen samen met een krimp in personeel. Door bezuinigingen van de kabinetten Schoof en Jetten daalt de formatie van 1.830 fte in 2026 naar ongeveer 1.680 fte in 2030. De inspectie gaat werken met minder, maar grotere projecten. De taakstelling raakt vooral de actieve programma’s en de opsporing.

Voor de uitleenmarkt maakt de inspectie een uitzondering. “Vanwege de Wtta en het cruciale belang om de uitleenmarkt van uitwassen te ontdoen, is het wenselijk het programma Toezicht op de uitleenmarkt in het MJP 2027-2030 te vrijwaren van reductie in inspectiecapaciteit”, staat in het plan. De extra taak in de vleessector moet wel binnen die bestaande capaciteit worden opgevangen. Voor het Wtta-toezicht was de inspectie eerder al met 90 fte uitgebreid.

De bredere groep inspecteurs arbeidsmarktfraude krimpt wel, maar minder dan gemiddeld. Elders zijn de keuzes scherper. Het aparte programma tegen arbeidsuitbuiting verdwijnt; uitbuiting wordt alleen nog opgepakt na meldingen. Inspecteur-generaal Rits de Boer is daar in zijn voorwoord helder over: “Inherent aan minder toezicht en opsporing is daarmee dat politiek hogere risico’s worden geaccepteerd.”

Gemiste kans

De ABU noemt de krimp en keuzes van de Arbeidsinspectie een gemiste kans, zo laat een woordvoerder weten. “De regels voor de uitzendbranche nemen fors toe, de capaciteit van de Arbeidsinspectie niet. Met alle nieuwe regels die op de sector afkomen, was extra inzet logisch geweest. Juist daarom is het belangrijk om scherp te kiezen waar de beschikbare capaciteit wordt ingezet: bij opdrachtgevers en uitzenders die bewust de WTTA ontduiken. De WTTA moet een succes worden en dat kan alleen met gerichte en stevige handhaving.”

Uitwijkroutes

De inspectie verwacht overigens dat de Wtta niet alle problemen gaat oplossen. In de omgevingsanalyse bij het plan waarschuwt zij voor waterbedeffecten. “Naarmate terbeschikkingstelling zwaarder wordt gereguleerd, kan het zijn dat bedrijven dezelfde inzet in een andere juridische vorm gaan gieten.” Ze noemt aanneming van werk, waarbij er formeel geen inlener is, en zelfstandige arbeid, waarbij de werkende zichzelf laat inhuren. Ook detachering via buitenlandse ondernemingen en zwartwerk kunnen toenemen. Het uitleenmarktprogramma houdt daarom ook die verschuivingen en nieuwe verdienmodellen in de gaten.

Voor uitleners betekent dit dat het toezicht niet verslapt en dat beloning het grootste aandachtspunt blijft: minimumloon, vakantiegeld, cao-loon en de juiste toepassing van de inlenersbeloning. Ook inleners komen nadrukkelijker in beeld. Het programma Sectorale aanpak eerlijk werk richt zich expliciet op werkgevers, onder wie inleners, die de beloningsregels overtreden. Vanaf 2028 riskeren inleners daarnaast een boete als ze werken met een uitlener zonder toelating.

Voor de correcte beloning is de inlener ook onmisbaar, want zonder volledige informatie over lonen en vergoedingen kan de uitlener de inlenersbeloning niet correct toepassen. Juist die informatie-uitwisseling bleek bij proefaudits voor de Wtta vaak nog onvolledig, meldde FlexNieuws eerder.

Bronnen: Meerjarenplan 2027-2030 Nederlandse Arbeidsinspectie, Inspectiebrede risicoanalyse, Omgevingsanalyse Nederlandse Arbeidsinspectie.

Redactie van Flexnieuws - interviews, artikelen, aankondigingen en persberichten.

Geef een reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *