‘Uitzendverbod vleessector ondermijnt de Wtta’

De minsterraad heeft afgelopen vrijdag ingestemd met het vorige week aangekondigde besluit van Minister Vijlbrief van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.

Minister Vijlbrief zegt in een toelichting op het besluit: “De vleessector heeft alle kansen gekregen zichzelf te verbeteren, maar zij blijkt ontzettend hardleers. Met het uitzendverbod pakken we het probleem aan bij de bron. Alleen de eigenaar van het vleesbedrijf is straks nog verantwoordelijk voor gezonde, veilige en eerlijke werkomstandigheden. Het is afgelopen met jezelf verschuilen achter een uitzendbureau.”

Het uitzendverbod moet een einde maken aan onderbetaling en ontslag bij ziekte van met name arbeidsmigranten die als uitzendkrachten in de vleesindustrie werken. Door vleesbedrijven zelf verantwoordelijk te maken voor hun medewerkers zouden dergelijke misstanden minder voorkomen. Hier zou in Duitsland al goede ervaringen mee zijn opgedaan.

VNO-NCW wil afbakening uitzendverbod

Het besluit treft alle bedrijven in de vleesketen die gebruik te maken van uitzendkrachten voor banen die te maken hebben met het slachten, verwerken, verkoelen, en verpakken van vlees. VNO-NCW pleit voor ‘een zo gericht mogelijke afbakening van bedrijven waarvoor het uitzendverbod gaat gelden’. Een generiek verbod treft volgens de werkgeversorganisatie ook goedwillende ondernemers, zoals maaltijdproducenten, bakkers en ambachtelijke slagers.

NBBU: uitzendverbod is disproportioneel ..

Dit besluit is disproportioneel en treft juist de bonafide ondernemers die misstanden níet veroorzaken, terwijl de Arbeidsinspectie (NLA) de instrumenten heeft om te handhaven op misstanden, zo stelt de NBBU in een reactie. Uitzendbureaus die zijn aangesloten bij de NBBU voldoen aan het SNA- en SNF-keurmerk en werken conform de uitzend-cao. ‘Zij worden met een sectoraal uitzendverbod gestraft voor misstanden die zij niet hebben veroorzaakt.’

.. en ondermijnt de Wtta

Volgens de NBBU moet de Wtta die over een halfjaar in werking treedt het kaf van het koren gaan scheiden (lees: malafide uitzenders weren). ‘Door daar nu een verbod bovenop te stapelen dat op zijn vroegst pas in 2028 ingaat, ondermijnt het kabinet zijn eigen wet en zaait het rechtsonzekerheid bij ondernemers.

Boodschap van de NBBU: laat de Arbeidsinspectie (NLA) en de Wtta eerst hun werk doen.

Het tegengaan van misstanden rondom arbeidsmigranten is de aanleiding geweest voor het optuigen van het toelatingsstelsel. De Wet toelating terbeschikkingstelling van arbeidskrachten (Wtta) moet juist zorgen voor transparantie in de markt en ketenverantwoordelijkheid. Dat het kabinet het desondanks nodig acht dit vergaande uitzendverbod op te leggen aan een hele sector, doet in de flexbranche de vraag oprijzen of de politiek zelf wel voldoende vertrouwen heeft in de eigen nieuwe Wtta?

‘Als de Wtta echt het ei van Columbus is, waarom dan alvast een verbod in de vleessector?’, vraag Hendarin Mouselli (advocaat flexwerk). ‘Je verdedigt geen wet die nog moet bewijzen wat ze waard is met een stok achter de deur die je nog niet nodig hebt gehad’.

‘Pak hardrijders aan’

De visie van de NBBU wordt breed gedeeld in de uitzendwereld, zo blijkt uit de vele reacties op LinkedIn dit weekend. Marcel Slaghekke (oprichter Carrière en HappyNurse), trekt de vergelijking met hardrijders in het verkeer. ‘Er wordt te hard gereden op de A4. Niet door iedereen, maar door een klein groepje dat structureel lak heeft aan de regels. De oplossing van Den Haag: per 2028 alle auto’s op de A4 verbieden.’

Het verschil is dat hardrijders wel regelmatig een bekeuring op de mat krijgen en malafide uitzenders nauwelijks gecontroleerd worden. Slaghekke pleit dan ook voor gerichte handhaving. ‘En het instrument ligt er al. Met het nieuwe toelatingsstelsel (WTTA) kan de overheid malafide partijen gericht van de markt weren.’

De onderbouwing van het besluit tot een uitzendverbod dat de branche lang genoeg de tijd heeft gekregen om orde op zaken te stellen, wordt ook niet door iedereen als goed argument gezien. “Onzin”, zegt Marc Nijhuis (W&RK Advies). “De sector heeft geen sanctionerende bevoegdheid. Het is vele malen onder de aandacht gebracht van verantwoordelijke instanties. In analogie met de A4: andere bestuurders kunnen hardrijders niet beboeten’.

Slaghekke legt de bal overigens ook (deels) bij inlenende bedrijven. ‘Ben je niet bereid je eigen cao te betalen? Overleg dan met de vakbond, los het niet op via een malafide uitzendbureau. Wil je links- of rechtsom niet meebetalen aan fatsoenlijke arbeidsvoorwaarden? Kijk dan niet raar op als er ook in jouw sector een uitzendverbod komt.’

ABU: symboolpolitiek lost niets op

Ook de ABU verzet zich tegen het voornemen van minister Vijlbrief om vanaf 1 maart 2028 een sectoraal inleenverbod in de vleessector in te voeren. ‘Een sectoraal inleenverbod lijkt daadkrachtig, maar lost de problemen zoals slechte, onveilige werkomstandigheden en erbarmelijke huisvesting niet op’, zo stelt de werkgeversorganisatie. Een generiek inleenverbod is een schijnoplossing die het probleem slechts verplaatst, zo legt ABU-directeur Jurriën Koops uit: “Een inleenverbod is een symboolmaatregel waar de werknemer uiteindelijk niks mee opschiet. Door de contractvorm te verbieden in plaats van de daders aan te pakken, druk je deze misstanden alleen maar verder onder de radar. De kern is simpel: misstanden moeten verdwijnen, niet verschuiven.”

Rotte appels eruit

De ABU wijst er eveneens op dat het probleem bij de handhaving ligt en roept de Nederlandse Autoriteit Uitleenmarkt (NAU) en de Arbeidsinspectie op om in plaats van symboolpolitiek te voeren, eindelijk gericht en keihard in te grijpen. De betrokken malafide bureaus én opdrachtgevers zouden allang in beeld zijn bij de autoriteiten. Als de ‘rotte appels’ bekend zijn is het volgens de werkgeversorganisatie niet uit te leggen dat de overheid deze partijen nog steeds niet uit de markt heeft gehaald.

Internetconsultatie

De maatregel is inmiddels in internetconsultatie, dat acht weken duurt. Het verbod gaat in op 1 maart 2028, maar voor bestaande dienstverbanden geldt er een overgangstermijn tot 1 juni 2028. Per 1 juni 2028 is het uitzendverbod in de vleesketen dus volledig van kracht.