Randstad-topman Jeroen Tiel: ‘Dat er in ons land meer jongeren langs de kant staan, is niet uit te leggen’

De grijze golf komt eraan. De kraptesectoren worden krapper. De uitstroom en het verzuim zijn historisch hoog, bijvoorbeeld in de zorg. “En tegelijkertijd lukt het maar niet (vroegtijdige) schoolverlaters en mensen uit de WIA aan het werk te krijgen”, stelt Jeroen Tiel (ceo Randstad Groep Nederland) tot zijn ongenoegen vast bij de presentatie van de Randstad arbeidsmarktupdate op 24 september 2026. “Het systeem rammelt, er zit een fundamentele weeffout in.”

Bij de vorige Randstad arbeidsmarktupdate in juni concludeerde hij al: “De arbeidsmarkt lijkt stabiel, maar onderhuids spelen grote structurele problemen.” Die situatie is afgelopen kwartaal niet veranderd. De schaarste op de arbeidsmarkt is nagenoeg gelijk aan vorig jaar. De trends zetten door, zo blijkt. De gemiddelde arbeidsmarktspanning is de afgelopen maanden stabiel gebleven, maar de verschillen tussen sectoren zijn verder vergroot.

Vakgebieden waarvoor al gold dat de arbeidsmarkt ruim was geworden, zijn nog ruimer geworden. Dat is het geval binnen Finance & administratie, de agrarische sector, en in nog grotere mate in de ICT, waar al langer sprake is van afkoeling. Maar de kraptesectoren koelen niet af. Integendeel. In vakgebieden waar al krapte was, is de arbeidsmarkt nog krapper geworden. Dit geldt met name voor de zorg, maar ook voor de bouw en productie.

Het aantal vacatures in de private sector nam afgelopen kwartaal af, terwijl dat in de publieke sector min of meer stabiel bleef. Er zijn met name meer openstaande vacatures voor zorgpersoneel (algemeen verpleegkundigen en verzorgenden) en de bouw (managers en uitvoerders). Die groeiende vraag komt mede doordat het schort aan de aanbodzijde en de uitstroom hoog is. Zo kent de zorg een hoog verzuim en veel uitstroom, de techniek vooral een gebrekkige instroom en de bouw en techniek kampen beide met vergrijzing.

Minder vraag naar starters en juniors

Wat opvalt is dat het aantal vacatures voor starters bovengemiddeld is afgenomen. Dat ligt nu ruim 30 procent onder het niveau van 2022. Volgens Bart van Krimpen (Market Intelligence Randstad) is dit vooral een conjunctureel effect. Ten dele is dit ook een gevolg van de komst van AI. De eerste signalen dat er minder juniors gevraagd worden, zijn te zien in finance/administratie en IT, waar meer functies zitten met een hoge ‘AI-exposure’. “Maar om te stellen dat de massale afname van de vraag naar starters en juniors door AI komt, is te kort door de bocht.”

Flexschil verschuift, interne flexschil groeit

De totale flexschil groeit mee met de totale arbeidsmarkt en het aandeel blijft vrijwel stabiel. Vier op de tien werkenden hebben geen vast contract. Er is ook in het tweede kwartaal van dit jaar vooral een groei te zien in bepaalde tijd-contracten en het aantal oproep- en invalkrachten loopt op (zie grafiek). 

Dat komt overeen met de eerder conclusie van Wim Davidse (hoofdredacteur FlexNieuws) dat de interne flexschil (tijdelijke contracten, oproepkrachten) groeit. “Werkgevers waarderen hun wendbaarheid, en hebben die in het tweede kwartaal vooral in hun interne flexschil gezocht: meer mensen met een tijdelijk contract met uitzicht op vast, meer mensen met een contract korter dan een jaar en (vooral) meer oproepkrachten. En met alle turbulentie en onzekerheid in de externe omgeving, lijkt dat niet meer dan logisch.”

In onderstaande grafiek is ook te zien dat het aantal zzp’ers blijft dalen. Het aantal uitzendkrachten laat een (licht) afnemende trend zien, die volgens Randstad meebeweegt met de conjunctuur.

• Lees ook: Fijne cijfercorrectie CBS: economie meer gegroeid, werkgelegenheid en flexbranche minder gekrompen in Q2

Verschuiving oproepcontract naar uitzenden

Wet- en regelgeving heeft zeker impact op de flexbranche, maar flex verdwijnt niet. De flexcontracten verschuiven wel. Zo zijn oproep-/nulurencontracten met de komst van de Wet meer zekerheid flexwerkers vanaf 1 januari 2028 niet meer toegestaan. In plaats daarvan moeten bandbreedtecontracten komen, met een afgesproken minimum- en maximumaantal uren waarbij het verschil niet groter mag zijn dan 30 procent. Tiel voorziet dat uitzenden hierdoor weer zal groeien. “Dat maakt uitzenden weer interessanter. Simpelweg omdat de behoefte aan flexibiliteit blijft.”

Tiel ziet dan ook een belangrijke rol weggelegd voor de flexbranche om de tekorten in de kraptesectoren aan te pakken. “Onze allocatiefunctie is belangrijk, denk aan het van werk naar werk begeleiden.”

Op de vraag van FlexNieuws welke impact de (aanstaande) wetgeving op de flexbranche zal hebben, reageerde Tiel dan ook opvallend positief. “De wetgeving moet zorgen voor goed gereguleerd werk. Dat is altijd ons uitgangspunt geweest.” De Randstad-topman verwacht niet dat de flexbranche als geheel daaronder zal lijden. “Flex is van alle tijden en een flexibele arbeidsmarkt is cruciaal. Er is een structurele behoefte aan wendbaarheid bij werkgevers en werkenden.” 

Record verzuim en arbeidsongeschiktheid

Randstad wijst in de Arbeidsmarktupdate specifiek op het feit dat er meer mensen wegens ziekte en arbeidsongeschiktheid langs de kant staan. Het verzuimpercentage bereikte in het tweede kwartaal een recordhoogte van 5,4 procent, wat neerkomt op 450.000 werknemers. Daarnaast is er in tien jaar tijd een ruime verdubbeling van het aantal mensen in de WIA: dat zijn er nu 500.000. 

Opvallend is dat ‘psychische klachten’ de belangrijkste reden zijn voor de toename van de instroom. Ook stelt Randstad dat jongeren weliswaar een relatief klein aandeel vormen binnen de WIA, maar dat de groep jongeren wel tot de sterkste stijgers bij de instroom behoort.

Het totale aantal mensen dat niet werkt door ziekte of arbeidsongeschiktheid is volgens de Randstad-cijfers gegroeid naar 894.000. Daarbinnen zit een enorm onbenut arbeidspotentieel, weet Tiel. “De grijze golf komt eraan en tegelijkertijd staan steeds meer jongeren langs de kant. Het lukt (vroegtijdige) schoolverlaters en jongeren zonder opleiding niet om een baan te vinden en te behouden. Maar het is niet uit te leggen dat we jongeren en arbeidsongeschikten niet weer aan het werk krijgen.” 

Complexe regelgeving

Tiel wijt dit probleem aan de complexe regelgeving. “Er zit een fundamentele weeffout in het stelsel, het systeem rammelt en hervorming is nodig. Er zijn nu mensen die niet meer aan het werk durven gaan omdat ze bang zijn voor een armoedeval of omdat de regels te complex zijn. En werkgevers durven hen niet aan te nemen omdat zij met een langdurige loondoorbetaling bij ziekte zitten.”

Tiel ziet meer in een verplichting aan de werkgever om bij verzuim direct actief te begeleiden. “Vroegtijdig activeren en re-integreren is de beste investering voor de maatschappij.”

• Lees ook: Randstad-topman Jeroen Tiel: “De uitdaging – voor de hele maatschappij – is AI-ongeletterdheid voorkomen.”