Jurriën Koops (ABU): ‘Transparantie en consolidatie leiden uiteindelijk tot een gezonder verdienvermogen’

Jurriën Koops is sinds 2014 directeur van de Algemene Bond Uitzendondernemingen (ABU), de grootste brancheorganisatie voor uitzendbureaus in Nederland. In de podcast van FlexNieuws gaat hij in gesprek met hoofdredacteur Wim Davidse over de staat van de uitzendmarkt, een week nadat de ABU-marktmonitor over periode zes verscheen. Het beeld daarin is niet vrolijk: op vrijwel alle fronten krimpen de uren. Toch klinkt Koops allesbehalve somber. Tussen de cijfers door schetst hij, zoals Davidse het noemt, een sector op ‘een kantelmoment’: minder vanzelfsprekende groei, maar met ruimte voor een nieuwe rol. 

Onze branche heeft eigenlijk twee procent groei nodig

De krimp in uitzenduren is volgens Koops niet nieuw, maar wel hardnekkig: al een aantal perioden en eigenlijk al een aantal jaren op rij. Eén oorzaak wijst hij niet aan. Nederland groeit nauwelijks harder dan één procent, terwijl de sector traditioneel harder moet groeien om dynamiek te voelen. “Onze branche heeft eigenlijk twee procent groei nodig,” stelt hij. Daarbovenop spelen wet- en regelgeving, technologie en verdringing door vaste contracten mee: opdrachtgevers nemen mensen bij krapte sneller in vaste dienst in plaats van mensen in te lenen. 

• Lees ook: ABU marktmonitor: aantal uren weer flink in de min, omzet stijgt

Die factoren raken de sectoren binnen de uitzendmarkt heel verschillend. Waar administratief werk alweer voor het vierde jaar op rij krimpt, met deze periode een terugval van bijna twintig procent, groeien techniek en industrie juist. “Administratief werk laat al vier jaar lang een beeld van krimp zien,” constateert Koops, die de invloed van AI op kantoorfuncties bij banken en verzekeraars groot noemt. Voor techniek en industrie geldt het tegenovergestelde: “Techniek en industrie laten een ander beeld zien. Daar zie je groei in uren en in omzet.” De verklaring ligt volgens hem in de grote maatschappelijke opgaven: de bouw, de energietransitie en de ICT vragen om mensen, terwijl kantoorwerk steeds vaker wordt weggerationaliseerd.

Klaplopers eruit, of het systeem valt om

Terwijl de markt krimpt, verandert ook de wet- en regelgeving ingrijpend. “De regeldruk is echt wel enorm aan het toenemen,” zegt Koops, die merkt dat ondernemers vooral duidelijkheid en voorspelbaarheid willen. De belangrijkste verandering is de Wtta, de Wet toelating terbeschikkingstelling van arbeidskrachten, die de sector na een periode van private zelfregulering terugbrengt onder publiek toezicht, met private uitvoering. “We hebben niet zo heel veel alternatieven,” zegt Koops, wijzend op eerdere stelsels met een vergunningsplicht en op de huidige praktijk waarin malafide bureaus vrij spel hebben.

Voor toegelaten uitzenders moet de Wtta vooral kwaliteit afdwingen. “Die moeten er echt voor gaan zorgen dat de cowboys geen kans meer krijgen,” zegt Koops over de rol van private controlerende instellingen. Voor bureaus die zich niet melden, is stevigere handhaving nodig: “Daar heb je gewoon de blauwe sirenes voor nodig,” vindt Koops. 

Uiteindelijk moet dit systeem ertoe leiden dat de markt gezonder en transparanter wordt. “Er zal ook consolidatie optreden, want het wordt voor ondernemingen – en zeker voor kleine ondernemers – moeilijker om binnen dit systeem te acteren. Die transparantie en consolidatie leiden uiteindelijk tot een gezonder verdienvermogen. Omdat klaplopers en speedbootjes die voortdurend om je heen cirkelen, dan geen kans meer maken. Als dat niet lukt, zal het draagvlak onder onze leden ook heel rap verdwijnen.”  

Daarvoor is volgens Koops ook binnen het systeem waakzaamheid geboden: signalen over misstanden moeten snel bij de toezichthouder terechtkomen, of ze nu van SNA, de Arbeidsinspectie, Fair Work, vakbonden of ABU-leden zelf komen. Gebeurt dat niet, dan ontstaat een nieuw lek in het systeem, waarschuwt Koops.

Dat de invoering mogelijk nog tot 2029 kan duren, zorgt voor frustratie bij leden die nu al fors investeren, terwijl malafide concurrenten voorlopig ongestoord doorgaan. Die teleurstelling was volgens Koops goed voelbaar tijdens de ledenvergadering van de ABU, twee weken voor deze opname. Toch is stoppen geen optie: als de Wtta mislukt, dreigen volgens hem juist meer sectorspecifieke uitzendverboden. 

Een stoelendans met te veel stoelen en te weinig mensen

Niet alleen de regelgeving verandert, maar ook het bredere overheidsbeleid verschuift. Vorige week introduceerde het kabinet een nieuwe talentstrategie, gevolgd door de installatie van de Productiviteitsraad. Koops is te spreken over de koerswijziging: de discussie gaat volgens hem eindelijk niet meer alleen over het onderscheid tussen flexibele en vaste contracten, maar over productiviteit en toegevoegde waarde. “Ik denk dat productiviteit de grootste uitdaging is voor iedere werkgever,” zegt hij. Ook voor uitzendbureaus zelf, die met minder mensen meer waarde moeten leveren. 

• Lees ook: Nieuwe Talentstrategie van kabinet richt zich op strategische sectoren en afbouw laagproductieve arbeidsmigratie

De kern van het probleem is een combinatie van schaarste en mismatch: de werkenden van vandaag beschikken niet per se over de vaardigheden die morgen nodig zijn. Koops vat dat treffend samen: “Het is eigenlijk een soort stoelendans met te veel stoelen en te weinig mensen.” Om die dans te organiseren is omscholing nodig, net als denken in loopbanen in plaats van losse plaatsingen: van baan naar baan, in plaats van alleen van uitkering naar baan.

Van intermediairs vraagt dat een andere houding: niet simpelweg mensen leveren, maar meedenken over planning en werkinrichting, dichter op de organisatie van de klant. “Het resultaat moet een transitie van laagproductief werk naar hoogproductief werk zijn,” aldus Koops, die daarin dé kans voor de branche ziet nu de instroom van arbeidskrachten structureel krapper wordt.

Drie miljoen loopbanen als moonshot

Op 3 september viert de ABU haar nieuwe strategie, die loopt tot en met 2030 en de veelzeggende naam Goed Werk draagt. De ambitie is groot: de branche wil bijdragen aan de loopbaan van drie miljoen werkenden, en dus niet alleen aan die van uitzendkrachten. Koops relativeert het getal meteen zelf: “Beschouw het als een ‘moonshot’,” zegt hij over het ontstaan ervan, bedoeld om binnen de organisatie energie los te maken. 

Zet de werkenden centraal en organiseer de dienstverlening daaromheen

Concreet valt de strategie uiteen in een aantal ambities. Voor kandidaten gaat het om kansrijke toegang tot de arbeidsmarkt, bijvoorbeeld voor nieuwkomers en statushouders, parttimers die meer uren willen werken en ouderen die langer willen doorwerken. 

Daarnaast wil de ABU uitzenden minder als transactie en meer als relatie behandelen, met aandacht voor een toereikend inkomen, grip op roosters en flexibiliteit die ook de werkende iets oplevert. Ook wil de branche de werkende zelf een stem geven in de eigen cao. “We helpen jaarlijks meer dan 800.000 mensen aan het werk,” rekent Koops voor. “En al wordt daarvan maar tien procent gehoord, dan is dat al een grote stap.” 

Voor opdrachtgevers ligt de meerwaarde vooral in het productiviteitsvraagstuk: niet alleen voldoende mensen leveren, maar ook helpen de bestaande capaciteit beter te benutten. De rode draad door de hele strategie vat Koops samen in één zin: “Zet de werkenden centraal en organiseer de dienstverlening daaromheen.” Wie meer wil weten, kan op 3 september terecht op de Goed Werk Parade, een festivalachtig evenement dat volgens Koops het laatste feest van de zomer moet worden. 

Dat de sector op een kantelmoment staat, ontkent Koops niet. Veertig jaar lang draaide uitzenden vooral om schaalgrootte en lage kosten: die tijd is voorbij. Toch blijft hij overtuigd van de toekomst van de branche, ook al wordt die kleiner in aantal spelers. “Uiteindelijk is de markt belangrijker dan welke wet- en regelgeving dan ook,” besluit hij. 

De volledige aflevering van deze FlexNieuws Podcast, met ook aandacht voor het laatste nieuws, staat nu op Spotify en YouTube.