AI in het sollicitatiegesprek, voor wie is dat eigenlijk handig?

“Nog nooit heeft iemand nee gezegd”, vertelt de directeur van een recruitmentbureau in dit artikel in het FD. Hij neemt sollicitatiegesprekken op met een AI-app. Die maakt een samenvatting, een analyse, en schiet alles automatisch het systeem in. Handig, want notuleren is tijdrovend. Intercedenten en recruiters hekelen dat deel al jaren.

Maar ik bleef hangen bij die ene zin: nog nooit heeft iemand nee gezegd. En ik vroeg me af: durven sollicitanten dat eigenlijk wel?

Want dit gaat niet over innovatie. Dit gaat over gemak en tijdswinst. Voor de intercedent, de accountmanager, de vacaturehouder. En die zaken mogen nooit zwaarder wegen dan het gevoel van de mensen aan de andere kant van de tafel.

Toestemming geven uit risicoreductie

Het wordt te vaak vergeten dus ik zeg het nog maar eens: solliciteren is retespannend. De sollicitant legt zijn hoofd op het hakblok. En in die ongemakkelijke houding bepaal jij of de persoon goed genoeg is. En in de flexbranche weet de kandidaat dat jij niet alleen voor hem werkt, maar ook voor de opdrachtgever. Die driehoek maakt de verhouding al scheef voor het gesprek begint. En dan, aan het begin van dat gesprek, vraag jij: “Vind je het goed als we dit opnemen?”

Wat het brein van de kandidaat op dat moment doet? Het vraagt zich niet af wat zijn rechten zijn hoor. In plaats daarvan slaat er grote twijfel toe over zijn kansen als hij nee zegt.

• Lees ook: AI schrijft jouw vacaturetekst: je kandidaat ruikt het en haakt af

En dus kiest het brein automatisch voor risicoreductie. Zeker onder sociale druk, zeker als er iets op het spel staat. Die ‘ja’ is geen vrije keuze. Het is een gecalculeerde ‘ja’, ingegeven door angst om buiten de boot te vallen. Toestemming geven terwijl je het eigenlijk niet wil, is geen toestemming. Het is overleven.

Gepolijste antwoorden bij opname

Stel dat de kandidaat toch ja zegt. Dan weet deze dat alles wat gezegd wordt, wordt opgenomen, teruggeluisterd en geanalyseerd door een algoritme. Denk je dat mensen zich dan nog laten gaan?

Ik niet. Wat er gebeurt is zelfcensuur: mensen filteren. Ze kiezen veilige woorden, gewenste antwoorden en nette formuleringen. En ze vermijden kwetsbaarheid. Bijvoorbeeld over die tegenvallende samenwerking bij de vorige werkgever. Vertelt iemand daar nog eerlijk over, als dat straks terug te lezen is in een AI-rapport dat ook naar de opdrachtgever gaat? Het gesprek wordt veiliger. Maar niet beter.

En dat is precies het punt. Want wat wil jij als intercedent? Je wilt echte verhalen. Je wilt zien wie iemand is, hoe die denkt, hoe die reageert. Gepolijste antwoorden vertellen je niets. Die krijg je nu ook al genoeg. Door opname en analyse toe te voegen, jaag je de echtheid weg die je juist zoekt. 

Gemak intercedent versus gevoel sollicitant

Intercedenten en recruiters vinden het administratieve deel van hun werk vervelend. Dat is al jaren bekend. Verslagen schrijven, notities uitwerken, alles vastleggen. Het kost tijd en het gebeurt daardoor vaak slecht of helemaal niet. AI lost dat voor je op. En dat snap ik echt wel.

Maar de vraag is niet of het handig is, maar voor wie je het doet. Solliciteren is al zwaar genoeg. Elke extra laag die jij als intermediair toevoegt, heeft gevolgen. Voor het gevoel van de kandidaat. Voor de openheid in het gesprek. En uiteindelijk voor de kwaliteit van de match die je maakt.

Want daar gaat het toch om? Niet om een netter verslag. Om jouw sollicitant een goed gevoel te geven zodat er een open en eerlijk gesprek volgt. Zo plaats je de juiste persoon op de juiste plek. Dus voor je die opnameknop indrukt: voor wie doe je het eigenlijk?

• Lees ook: Flexbedrijven scoren slecht bij onderzoek naar vacatureteksten