Patrick Tom (Bureau Cicero) over Wtta: ‘Begin op tijd en doe je huiswerk’

“De komst van het toelatingsstelsel doet in de flexbranche veel stof opwaaien. En bij inlenend Nederland begint het ook te dagen wat er allemaal aan zit te komen”, zegt Patrick Tom van Bureau Cicero, een van de inspectie-instellingen die in het kader van de Wtta de inspecties gaat uitvoeren.

“Don’t shoot the messenger”, start Tom zijn betoog in een FlexNieuws-webinar over het onderwerp (zie onder). Hij legt uit wat de aanleiding is geweest voor de Wtta. De komst van het toelatingsstelsel vindt zijn oorsprong in de aanbevelingen van de Commissie Roemer om malafide uitzenders van arbeidsmigranten aan te pakken. Uiteindelijk heeft dit geleid tot een verplichte toelating voor alle uitleners die arbeidskrachten ter beschikking stellen: uitzenders, payrollers, detacheerders en partijen die doorlenen. Er zijn uitzonderingen en ontheffingen mogelijk, maar grofweg geldt de Wtta dus voor de hele markt, wat lang niet iedereen terecht vindt. “Ik begrijp dat sentiment. Maar daar is nu eenmaal voor gekozen.”  

Snel SNA-keurmerk behalen

Een inspectie-instelling als Bureau Cicero voert audits uit en toetst of de uitlener voldoet aan het verplichte normenkader dat geldt voor de Wtta. Volgt daar een positief rapport uit, dan beslist vervolgens de toelatende instantie Nederlandse Autoriteit Uitleenmarkt (NAU) op basis van dit rapport en andere wettelijke eisen, zoals het storten van een waarborgsom, of deze uitlener wel of niet in het register wordt toegelaten. Wat kun je als uitzender of detacheerder nu al doen om tijdig toegelaten te worden? Tom: “Zorg dat je zo snel mogelijk het SNA-keurmerk behaalt als je dat nog niet hebt. Kom je (in het worst case-scenario) daar niet doorheen, dan krijg je een huiswerklijstje waarmee je aan de slag kunt. Dan zit je toch anders in de wedstrijd dan wanneer je een negatief rapport krijgt in het traject van het toelatingsstelsel en je daardoor niet meer mag uitlenen.” 

Reken op wachttijden

Er zijn drie routes naar toelating mogelijk (zie schema hieronder), maar het meest logische – en dat beveelt Tom ook aan – is het doen van een aanvraag met een geldig SNA-certificaat. “Dan moet je op 30 juni 2027 wel echt in het SNA-register staan. Zorg ervoor dat je op tijd bent, want er gaan wachttijden ontstaan en SNA moet het inspectierapport verwerkt hebben en in het register hebben geplaatst op die datum. Begin er dus op tijd mee”, benadrukt Tom.

Daar komt bij dat de Wtta veel werk met zich meebrengt en ongetwijfeld zal leiden tot wachttijden, ook bij de inspectie-instellingen, verwacht Tom. “Er zijn circa 15.000 uitzenders en SNA-kent nu circa 4.000 deelnemers die arbeidskrachten ter beschikking stellen. Uiteindelijk zal het aantal wel iets lager liggen – er komen consolidaties en uitzenders zullen backoffice-partijen gaan inschakelen – maar al die bedrijven moeten door dezelfde hoepel springen.” 

Tijdig aanmelden voor overgangsregeling

Vanaf 1 januari 2028 moeten uitleners (uitzenders en detacheerders) dus in het register staan als zij willen blijven uitlenen. Dat lijkt ver weg, maar de tijd begint te dringen gezien de enorme aantallen flexbedrijven en de beperkte capaciteit. Om te voorkomen dat uitleners na 1 januari 2028 niet meer mogen uitlenen, geldt het overgangsrecht. Dan kun je ook blijven uitlenen als je je vóór 1 januari 2027 hebt aangemeld bij de NAU én nog geen inspectierapport hebt. Om in de overgangsregeling terecht te komen moet je je aanmelden bij het aanmeldloket, dat wordt geopend van 1 november 2026 tot 31 december 2026.

Als je niet onder de overgangsregeling valt en niet tijdig bent toegelaten en toch (na 1 januari 2028) arbeidskrachten ter beschikking stelt, dan kun je rekenen op forse boetes, weet Tom. “Er is dan een verbod op uitlenen, wat betekent dat je strafbaar en beboetbaar bent. En niet alleen jij, maar ook jouw opdrachtgever. Die boetes kunnen oplopen tot € 90.000 per terbeschikkingstelling.”

Borgsom

Om toegelaten te worden moet je als uitlener ook een borgsom van € 100.000 betalen. “Daar is veel over te doen, en dit is zelfs een politiek compromis”, zegt Tom. De borgstorting geldt per entiteit binnen een concern. Die borgsom valt na vier jaar vrij en je krijgt er geen rente over. “Again, don’t shoot the messenger.” Ook hiervoor is overigens een overgangsrechtregeling. En starters hoeven ‘slechts’ € 50.000 neer te leggen.

Inleners medeverantwoordelijk 

Niet alleen uitleners moeten aan nieuwe verplichtingen voldoen, dat geldt ook voor inleners. De inlener krijgt een vergewisplicht; hij wordt verplicht te checken of de leverancier van flexkrachten waarmee hij wil samenwerken is toegelaten. En de inlener moet informatie verstrekken over de arbeidsvoorwaarden (in het kader van gelijkwaardig beloning). “Die informatie over arbeidsvoorwaarden moet aantoonbaar worden doorgeleid in de hele keten”, benadrukt Tom. En inleners krijgen een registratieplicht; zij moeten vastleggen welke (flex)krachten onder hun leiding en toezicht werken. Ook dient de inlener een verklaring juridisch werkgever te ontvangen; hij moet namelijk weten wie de juridisch werkgever is van de flexkracht en die juridisch werkgever moet dus zijn toegelaten. “Die opdrachtgever moet begrijpen dat als het niet goed georganiseerd is, jullie samen een probleem hebben.” 

Wtta ook sleepwet tegen schijnzelfstandigheid

De Wtta heeft ook effect op de zzp-markt. Tom krijgt bijna dagelijks de vraag of de Wtta ook voor zzp-bemiddeling geldt. Het antwoord: “In principe niet, maar wel als die zzp’er onder leiding en toezicht van de opdrachtgever werkt. Dan zou je als leverancier toegelaten moeten zijn. Maar dan heb je nog een probleem: dan is er namelijk sprake van een fictieve dienstbetrekking (schijnzelfstandigheid).”

Die schijnzelfstandigheid wordt met de komst van het toelatingsstelsel volgens Tom meer zichtbaar. Opdrachtgevers hebben straks namelijk de verplichting te registreren wie onder hun leiding en toezicht werkt. Ook zzp-bemiddelaars zullen zich heel goed moeten realiseren dat zij dit in de overeenkomst goed moeten regelen en bij hun opdrachtgevers moeten checken. “In die zin is de Wtta ook een soort sleepwet.”

Pre-audits: werk aan de winkel

Bureau Cicero voert inmiddels Wtta pre-audits uit. Daaruit blijkt volgens Tom dat er nog werk aan de winkel is voor uitleners en inleners om aan de eisen te voldoen. “De informatie over arbeidsvoorwaarden die van de opdrachtgever is verkregen moet voldoen aan de normen en goed zijn doorgeleid naar de uitzendkracht. Denk aan functie-inschaling, periodeloon, arbeidsduur, toeslagen, et cetera. Aan die vertaalslag van de arbeidsvoorwaarden bij de inlener naar de juiste beloning van de flexkracht schort het nog wel.” 

Ook arbeidsovereenkomsten zijn nog lang niet altijd compleet, zo blijkt uit de pre-audits. “Het is soms diffuus of het om payrolling of uitzenden gaat. Of zaken als de opzegtermijn en de aanspraak vakantieregeling zijn niet goed vastgelegd”, weet Tom. “Als het gaat om de administratieve organisatie hebben uitleners nog behoorlijk wat huiswerk.”

Zijn tip aan uitleners: “Doe mee aan zo’n pre-audit. We kunnen meteen het SNA-keurmerk meenemen. Dat heeft verder geen gevolgen, maar geeft je wel tijdig inzicht in hoe je ervoor staat.”

Dit artikel is een samenvatting van het uitgebreide FlexNieuws-webinar waarin Patrick Tom (Bureau Cicero) met Wim Davidse (FlexNieuws) ingaat op de gevolgen van de komst van de Wtta.

Lees ook het dubbelinterview van FlexNieuws over de invoering van de Wtta met Patrick Tom (Bureau Cicero) en Kees van Nieuwamerongen (interim-directeur van de toelatende instantie Nederlandse Autoriteit Uitleenmarkt (NAU)).