Hogere lonen onvermijdelijk voor bouw, zorg en transport

Sectoren in Nederlandse economie kwetsbaar voor nasleep oorlog

Hoewel Iran en de Verenigde Staten een belangrijke stap richting vrede lijken te zetten, blijft de nasleep van de oorlog een risico voor sectoren in de Nederlandse economie. Naar verwachting kan het maanden duren voor de olie- en gassector in het Midden-Oosten weer redelijk functioneert. Ook is er onzekerheid over het akkoord en de wapenstilstand zelf. Ondernemingen blijven daardoor ook in de komende maanden kwetsbaar voor hogere energie- en transportkosten, materiaalschaarste, hogere rentes, druk op consumentenbestedingen en voor – vooral vanaf 2027 – opnieuw stijgende loonkosten. Met name de sectoren industrie, transport, bouw en de vrijetijdsbranche lopen volgens de bank extra risico’s. 

Hogere energiekosten drukken op bedrijfsvoering en marges

De sluiting van de Straat van Hormuz heeft in verschillende toeleveringsketens al geleid tot de hoogste inflatie in jaren. In de industrie zijn de inkoop- en afzetprijzen sinds de oorlog met Iran gestegen. Hoewel de industrie nog redelijk sterk groeit in zowel 2026 (+2,5 procent) als 2027 (+3 procent), heeft ABN AMRO haar prognose neerwaarts bijgesteld. De transportsector, die naar verwachting ondanks tegenwind toch 1,5 procent groeit, probeert de hogere dieselprijs door te berekenen aan opdrachtgevers in andere sectoren, zoals de retail. De bouw krijgt vooral met hogere materiaalprijzen te maken. De groei in deze sector blijft in de komende twee jaar steken op 1,5 procent, ondanks volle orderportefeuilles en een stijging van het aantal afgegeven vergunningen.  Bouwprojecten lopen grotere kans op vertraging door hoge energie- en transportkosten en vanwege netcongestie.

Dalende koopkracht raakt arbeidsintensieve sectoren het hardst

Tegelijkertijd groeit de druk op sectoren die vooral kwetsbaar zijn voor tweede-ronde-effecten, zoals een lagere koopkracht door een hogere inflatie. ABN AMRO verwacht dat de voedselprijzen in de eerste helft van volgend jaar een piek bereiken, waardoor de koopkracht verder onder druk komt te staan. Zo wordt de vrijetijdssector dit jaar geconfronteerd met terughoudendheid van consumenten. Met als gevolg een kleine krimp (-1 procent), waarna in 2027 een bescheiden herstel (+2 procent) wordt verwacht. Ook de retail staat onder een steeds grotere druk. Zo verwacht de bank dat deze sector een gematigde volumegroei boekt in zowel 2026 (+0,5 procent) als 2027 (+1 procent).

De foodsector ondervindt niet alleen hinder van hogere energie- en grondstofprijzen, maar ook indirect van een dalende groei van consumentenbestedingen. Na een sterke groei (+3 procent) in 2025, ligt zowel in 2026 als 2027 stagnatie in het vooruitzicht. Naar verwachting leidt de combinatie van een krappe arbeidsmarkt en een stijgende inflatie tot hogere looneisen. Dit kan met name arbeidsintensieve sectoren raken, zoals de zorg, vrijetijd en transport, en bedrijven of organisaties die actief zijn in beveiliging, schoonmaak, uitzendwerk en onderwijs. Vooral voor de zogeheten ‘krapteberoepen’ – beroepen die te kampen hebben met een grote schaarste aan werknemers – kunnen de loonkosten behoorlijk stijgen, zoals voor bouwvakkers, monteurs en verplegers.

• Lees ook: ABN AMRO: ondanks krappe arbeidsmarkt stuwt de overheid de economie

Investeren in verduurzaming verlaagt uw personeels- en energierisico’s

Volgens ABN AMRO is het voor de meeste ondernemingen juist nu van belang de energiekosten en het verbruik van fossiele energie tegen het licht te houden. “Sinds de energiecrisis in 2022 als gevolg van de Russische invasie in Oekraïne letten de meeste ondernemingen veel beter op energiekosten. Toch is nog niet al het laaghangende fruit geplukt en is fossiele energie nog steeds belangrijk in het totale energieverbruik”, zegt Albert Jan Swart, Sectoreconoom Industrie en Transport en Logistiek van ABN AMRO. “Veel ondernemingen kunnen hun processen nog elektrificeren en daardoor minder afhankelijk worden van fossiele energie. Zo is de batterijtechnologie in hoog tempo verbeterd, waardoor elektrische voertuigen grotere afstanden kunnen afleggen zonder te laden. Ook zijn batterijopslagsystemen veel goedkoper geworden, waardoor bedrijven in de industrie, bouw en transportsector deze bijvoorbeeld steeds vaker inzetten om netcongestie geen obstakel te laten zijn bij verdere elektrificatie.”