loading
views

Het spook van de oneerlijke concurrentie

Het spook van de oneerlijke concurrentie

Dossier schijnconstructies – oneerlijke concurrentie op arbeidsvoorwaarden

Interview met Marcel Reijmers, hoofd kenniscentrum Flexibele Arbeid, FlexNieuws

Het spookt op de arbeidsmarkt
Marcel Reijmers: “Oneerlijke concurrentie is tamelijk ongrijpbaar en lastig te beheersen. Het versterkt zichzelf in een negatieve spiraal. Het heeft invloed op veel terreinen van de arbeidsmarkt en de samenleving als geheel. Daarom is het belangrijk om er met aandacht naar te kijken.

Uitzenders worden er steeds vaker mee geconfronteerd. De marges staan enorm onder druk. Ze moeten reageren op dubieuze offertes die hun klanten links en rechts krijgen aangeboden. Als bonafide uitzender kun je daar lang niet altijd mee concurreren, zelfs al zou je het minimumloon betalen. Wanneer een organisatie een volwassen flexkracht aanbiedt voor 13,- euro per uur, dan weet je op je klompen dat het legaal niet uit kan. Vermoedelijk is er dan al sprake van een constructie die we in de markt een schijnconstructie zijn gaan noemen.

Schijnconstructies zijn manieren waarmee werkgevers proberen hun concurrentiepositie te verbeteren door de kosten voor arbeid en productie zo laag mogelijk te maken, of dit nu wel of een beetje of helemaal niet geoorloofd is binnen de wet- en regelgeving.

Zulke constructies rukken vooral op in sectoren die het economisch moeilijk hebben en waar de concurrentie moordend is.

Van oudsher werden in de bouw- en tuinbouwsector veel buitenlandse arbeidskrachten ingezet, omdat er geen Nederlandse arbeiders beschikbaar waren om het werk te doen. Het zijn, wat dit betreft, risicovolle sectoren, waar ook veel uitzenders actief zijn.
Dat geldt ook voor de transportsector. Een paar jaar geleden waren er geen chauffeurs te krijgen. Inmiddels heeft de uitzendsector ervaring opgedaan met deze sector en beginnen uitzenders meer en meer personeel aan de transportsector te leveren.
Tegelijk zie je in de transportwereld een enorme concurrentie omdat de stijgende kosten, voor onder andere diesel, niet mogen worden doorbelast in de tarieven. Natuurlijk moet het uit de lengte of uit de breedte worden bekostigd. Ergens moet het worden terugverdiend. Vaak zijn de chauffeurs de dupe van de rekensom. De transportsector heeft ook nog eens een dure cao met veel toeslagen en vergoedingen.
Net zoals de bouw een relatief dure cao heeft met veel vrije dagen en daarnaast een riante pensioenregeling.

Die verworvenheden zijn prachtig en terecht, maar ze staan onder druk als gevolg van de economische recessie, de globalisering en een toenemend aanbod van goedkoop buitenlands personeel.

Het ministerie van Sociale Zaken probeert het tij te keren. Minister Asscher wil de problemen van arbeidsmigratie hoog op de Europese agenda krijgen. Het probleem overstijgt de landsgrenzen.”

Serie artikelen in FlexNieuws
FlexNieuws gaat dieper in op schijnconstructies. Welke constructies zijn er? Hoe zien ze eruit, wie heeft er voordeel bij, wie ondervindt er schade van? Wat zijn de gevolgen?

Aanpak schijnconstructies door minister Asscher
Uitgangspunt voor deze serie is het ‘Actieplan bestrijden Schijnconstructies’ dat Lodewijk Asscher, minister van Sociale Zaken bij zijn brief aan de Tweede Kamer heeft gestuurd.

Citaat uit de brief van minister Asscher aan de Tweede Kamer, d.d. 11 april 2013: “In de afgelopen jaren zijn de arbeidsvoorwaarden in een aantal sectoren steeds meer onder druk komen te staan. Voor een deel heeft dit te maken met de toename van het aantal beschikbare arbeidskrachten uit de andere landen van de Europese Unie. Voor deze werknemers kunnen de loonverschillen tussen Nederland en die landen aanleiding zijn om genoegen te nemen met naar Nederlandse maatstaven gemeten slechtere arbeidsvoorwaarden. Voor een ander deel heeft dit te maken met toegenomen binnenlandse en buitenlandse concurrentie in bepaalde sectoren. Door de krappere marges die hiermee gepaard gaan is het voor een aantal werkgevers aantrekkelijk om op arbeidskosten te besparen en de randen van de wet op te zoeken, of over die randen heen te gaan.

Door het vrij verkeer van diensten en werknemers worden complexere internationale constructies mogelijk. Maar de problematiek beperkt zich niet tot buitenlandse werknemers. Ook voor werknemers in Nederland staan de arbeidsvoorwaarden in bepaalde gevallen onder druk.”

In de bijlage van de brief noemt de minister de volgende typen schijnconstructies:

• Schijnzelfstandigheid
• Ontduiking minimumloon
• Misbruik premieafdracht (inclusief de A1-verklaring)
• Ontduiking van CAO’s (o.a. bij grensoverschrijdende arbeid)
• Gefingeerde dienstverbanden
• Migratieconstructies

‘Race naar het putje’
Reijmers: “In onze artikelen dragen we geen oplossingen aan, maar vragen we aandacht voor de vicieuze cirkel en de neergaande spiraal die ontstaat door de jacht op steeds goedkopere arbeid. Een jacht die door uitzenders ook wel ‘de race naar het putje’ wordt genoemd, waarmee ze verwoorden dat het een weg is die doodloopt. Op termijn ondervinden zowel werknemers als werkgevers in de flexbranche en in feite de hele arbeidsmarkt er schade van.

Weekcontracten
In de flexbranche verzint men manieren om de negatieve concurrentie het hoofd te bieden. Een voorbeeld is het gebruik van weekcontracten. Net als veel schijnconstructies druist dit niet in tegen de letter, maar wel tegen de geest van de wet.
Ook dit versterkt de vicieuze cirkel.”

> Lees het artikel over Weekcontracten

Interview: Hinke Wever, FlexNieuws

Gerelateerd nieuws


Meer uit deze rubriek