loading
views
0 reacties
Han R. de Groot

Trends en formules in franchise

Han de Groot is oprichter en algemeen directeur van FSGroep. De Groot heeft zowel in Delft (Industrieel Ontwerpen) als in Rotterdam (Economie, Interne Organisatie) gestudeerd, al heeft hij deze studies niet afgerond. In het begin van zijn carriere heeft hij als projectmanager gewerkt bij James Martin Associates. Na zijn afgeronde MBA-studie (Nyenrode – Wharton) richtte hij binnen CSC Nederland het Competence Centre Datawarehousing op. In 1998 is De Groot zijn eigen bedrijf gestart. FSGroep bestaat uit de werkmaatschappijen FlexService, PSC | Backoffice Services, FlexNieuws, Jobmarkt en Glued, tools to recruit. X

9 september 2009

Het aantal franchiseketens groeit stevig.
Wat zijn de trends? Wat is het verschil tussen ‘harde’ en ‘softe’ franchiseformules? En welke opties hebben starters?


Dactylo – pionier in franchise
De eerste keer dat ik met een uitzend-franchise in aanraking kwam was in het begin van de jaren tachtig. Ik heb het waarschijnlijk nog wel ergens op zolder liggen. Het franchise-handboek van Dactylo. Ook toen was er een economische crisis, en was het moeilijk om aan een baan te komen. Een Dactylo-vestiging openen was een aantrekkelijk alternatief. Het ondernemerschap via Dactylo vereiste geen grote investeringen, je kon starten vanuit de huiskamer, en de landelijk bekende naam – want daar zorgde men wel voor – gaf vertrouwen. Velen hebben deze aantrekkelijke propositie aangegrepen en zijn rijk geworden met locaal ondernemerschap, de essentie van uitzenden.

Overname door Vedior / Randstad
Dactylo is later onderdeel geworden van Vedior, een beursgenoteerde onderneming. Twee jaar geleden is Vedior op haar beurt overgenomen door Randstad. Individueel ondernemerschap en beursgenoteerde bedrijven passen niet goed bij elkaar. Voor beursgenoteerde ondernemingen zijn al te ondernemende werknemers niet acceptabel. Ze vormen een te groot risico omdat ze niet of nauwelijks zijn aan te sturen. Maar ook de winstgevendheid – sommige franchisenemers verdienden meer dan een miljoen per jaar – was voor Vedior al aanleiding om de franchise-constructie te verlaten en alle franchise-nemers uit te kopen. Deze uit(ver)koop is inmiddels volledig afgerond met de integratie van Dactylo in Randstad Uitzendbureau.

Locaal ondernemerschap
De kern van het succes van de groei en winstgevendheid van Dactylo lag in de franchise-formule. Het ondernemerschap op de vestigingen en de locale verbondenheid en loyaliteit bezorgde Dactylo, zelfs in tijden van crises, een relatief hoge omzet en winstgevendheid.
Olympia is een ander voorbeeld van een succesvolle franchise-keten. Echter Olympia heeft naast franchisenemers ook altijd eigen vestigingen gehad. Dit beleid is onlangs compleet herzien; de eigen vestigingen staan nu te koop voor aspirant franchisenemers.

Enorme groei aantal ketens
Er zijn op dit moment in de flexbranche meer dan 40 franchiseketens. Bestaande en nieuwe merken waar een beginnende ondernemer zich bij aan kan sluiten. Het aantal franchiseketens is in de afgelopen twee jaar sterk gegroeid. Waarschijnlijk laten veel van deze nieuwe ketens zich inspireren door het succes van Olympia, dat in de afgelopen jaren een enorme groei realiseerde.

‘Hard’ franchisemodel
De meeste nieuwe ketens volgen overigens niet het model van Olympia dat een ‘harde’ franchise formule hanteert. ‘Hard’ wil zeggen, dat bijna alles is voorgeschreven. Doordat er zoveel geboden en verboden zijn bij een hard franchise-model mag je je afvragen waarom de Belastingdienst en het UWV bij zo’n model de franchisenemers niet zien als werknemers. De franchisenemers vallen immers onder het gezag en de dagelijkse aansturing van de franchisegever. En dat zou kunnen betekenen dat er sprake is van een – al dan niet fictief – dienstverband.

Groot personeelsverloop
Wie zijn die franchisenemers, de mensen die voor zichzelf beginnen? In de uitzendbranche is het natuurlijk verloop hoog, gemiddeld blijven interne medewerkers relatief korte tijd in dienst. De grote uitstroom van ervaren en goed opgeleide mensen is een prima voedingsbodem voor de franchiseketens. Dit zijn medewerkers die geen dure en langdurige training meer nodig hebben en al binnen een aantal maanden een jaarsalaris kunnen gaan verdienen.
Het idee dat je werkt en verdient voor jezelf in plaats van voor je baas is aanlokkelijk. Net zoals het perspectief op iets anders dan een modaal werknemersloon, namelijk een eigen inkomen uit bedrijfswinst op basis van ondernemerschap.

Parttime werken
Er zijn nog meer redenen om te kiezen voor aansluiting bij een franchiseketen. Bij de ‘klassieke’ uitzendbureaus is het, vreemd genoeg, vaak niet mogelijk om parttime te werken. Zeker niet in leidinggevende of senior-sales functies. Bij diverse franchiseketens kan dat uiteraard wel. Sterker nog; er zijn zelfs ketens die zich volledig op deze doelgroep van parttimers richten. Een bekend voorbeeld is Flexibility, dat zelfs in de Telegraaf, in de bijlage Vrouw, met nadruk op de mogelijkheid tot parttime werken adverteert.

‘Zachte’ formule met alleen hoofdkantoor-functie
Zoals hierboven uitgelegd kan een te veel aan strikte regels voor franchisenemers worden aangemerkt als een fictief dienstverband. Dat risico bestaat. Dit is dan ook de reden waarom de meerderheid van de nieuwe ketens kiest voor een ‘soft’ franchise-formule. Daarbij kopen de franchisenemers eigenlijk alleen de hoofdkantoorfunctie in. Hierbij gaat het minimaal over het verwerken van de urenbriefjes en de marketing van het merk.

Investeren in vestiging minder noodzakelijk
Een andere belangrijke reden waarom nieuwe franchisegevers steeds meer kiezen voor een soft model is de grote investering die nodig is voor het aanschaffen en inrichten van een vestiging volgens de huisstijl van de franchisegever. De overname- en opstartkosten hiervan zijn al snel meer dan een ton. Deze financiele drempel is voor veel starters te hoog en dat bemoeilijkt de snelle groei die nieuwe ketens nastreven.

Email en internet
Daarnaast neemt het geloof in de noodzaak van een vestigingennetwerk op A1 locaties af. De behoefte aan het binnenlopen van flexkrachten op vestigingen is al een aantal jaren aan het afnemen. Het is niet meer zo dat de meeste inschrijvingen binnen komen via de ‘spontane’ inloop op vestigingen, maar via e-mail en internet. Aanwezigheid op internet wordt dus belangrijker dan aanwezigheid op de bekende uitzendboulevards. Als een franchise-keten die faciliteiten op een juiste en adequate wijze kan bieden, is dat een sterke toegevoegde waarde. Ik denk daarom dat een aantal harde franchise-ketens zal verdwijnen door te hoge aanloopkosten voor franchisenemers en een verouderd communicatie- en distributiekanaal.

Regio exclusiviteit
Hoe zit het met de voor- en nadelen van rechten op exclusiviteit per locatie of regio? Het komt natuurlijk weinig voor, maar bij regio exclusiviteit kan het gebeuren dat er een natuurlijke beperking zit op de groei zodra alle locaties zijn vergeven. Voor beursgenoteerde firma’s niet aantrekkelijk. Aandeelhouders eisen immers voortdurende groei van omzet en winstgevendheid.
Het klinkt tegenstrijdig, maar ook een individuele succesvolle franchisenemer kan een nadeel vormen. Op een bepaald moment kan hij of zij vinden dat het ‘wel genoeg is’. Waarom harder werken als er al geld genoeg wordt verdiend? Alleen omdat het hoofdkantoor dat wil? Wellicht weet of denkt het hoofdkantoor dat er meer omzet in deze specifieke regio te behalen valt. Maar als de franchisenemer niet meewerkt, blijft de omzet dan op het niveau dat de franchisenemer genoeg vindt. Het verbreken van het franchisecontract is in zo’n situatie niet eenvoudig.

Analyse van kosten verschillende franchisers
Wat opvalt bij analyse van de verschillende franchise-aanbieders is dat deze wereld verre van transparant en doorzichtig is. Op een enkele keten na zijn franchisegevers onduidelijk over de kosten (van het hoofdkantoor). Vaak moet eerst een geheimhoudingsverklaring worden getekend, voordat de kosten bekend worden gemaakt. In zo’n situatie kun je vraagtekens stellen bij de gelijkwaardigheid en onderlinge loyaliteit tussen franchisegever en –nemer. Het lijkt me in ieder geval geen optimale start voor een samenwerking.

Categorieeën van kosten
De kosten van een franchise-formule kunnen ruwweg in drie categorieeën vallen: (1) de entreefee, (2) de kosten van de verwerking, en (3) de kosten in de vorm van een percentage van de marge of omzet als bijdrage in de voortdurende marketing en promotie van het merk. De entreefee omvat vaak de kosten van de licentie: het mogen gebruiken van de merknaam voor een bepaalde periode (vaak vijf jaar). De kosten van verwerking zijn doorgaans een bepaald bedrag per verwerkt werkurenbriefje, en varieert tussen de Euro 0,40 en in sommige gevallen meer dan Euro 4,- per stuk. Voor de correcties moet dan veelal eenzelfde of zelfs dubbele prijs worden betaald. En daarnaast moet in veel gevallen nog een percentage van de omzet of de marge worden afgedragen, soms oplopend tot wel 40%. De verschillen zijn groot. Het loont dus voor aspirant franchisenemers om zich terdege te informeren voor ze een contract tekenen dat vooral voor de franchisegever profijtelijk is.

Lowcost, transparant
Een interessante keten om de komende tijd te volgen, is Qjobs, een soft franchise-formule. Voor franchisenemers lowcost en transparant. Alle concrete informatie is op de website te vinden en de service is hoog. Met deze aanpak kan Qjobs een snel groeiende formule worden in uitzendland.

Afweging opties
Er blijven altijd mensen die willen betalen voor aansluiting bij een bekend merk, maar de belangstelling voor nieuwe lowcost formules neemt duidelijk toe. Dat is begrijpelijk en vanzelfsprekend. Deze tijd dwingt starters meer dan ooit tot een expliciete afweging van hun opties. Kiezen ze voor een bekende naam en een duurdere harde formule? Of voor een low cost, soft formule? Of voor het een als opstap naar het ander?

Han R. de Groot

> Interview met Qjobs, franchise, Bert Landman

Meer columns >

Gerelateerd nieuws

  • Geen gerelateerde berichten gevonden.

Meer uit deze rubriek